جایگاه نگرش درمانی عدالت کیفری در تعیین پاسخ به بزه‌کاری اطفال و نوجوانان «مطالعه تطبیقی»

زمینه و هدف: رویکردهای امروزین عدالت کیفری نسبت به اطفال و نوجوانان غلبه‌های پیراکیفری پیدا کرده‌اند و از این حیث می‌توان با نظر به اهمیت ابعاد شخصیتی آنان و تضمین سلامت شان، از نگرش مهم درمانی به عنوان وضعیت غالب پاسخ‌های کیفری به جرائم اطفال و نوجوانان سخن گفت. این نگرش با دغدغه احترام و دوستی با این اشخاص آسیب‌پذیر در مقام پیاده‌سازی برنامه‌ها و سیستم‌های تماماً درمانی و نه صرف تعیین کیفر برمی‌آید. نوبودن این برنامه‌ها، حتی در حقوق کیفری کشورهایی چون آمریکا، نویسندگان این کشور را به تذکر در لزوم توجه بیشتر به برنامه‌های درمان‌محور واداشته است.روش: روش به کاررفته در پژوهش حاضر توصیفی تحلیلی می‌باشد و جمع‌آوری اطلاعات با ابزار اسنادی کتابخانه‌ای صورت گرفته است.ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل پژوهش حاضر نویسندگان تلاش نموده‌اند تا صداقت علمی و ارجاعات توام با اصالت را رعایت نمایند.یافته‌ها: قانونگذار به موجب بندهای 1 و 3 از ماده 88 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 رویکرد درمان‌محوری در دو شکل بند اول درمان روان‌پزشکی و در بند سوم درمان پزشکی پذیرفته شده است، اما این رویکرد، به دلیل مبهم و اختصار و عدم ضابطه‌مندی اجرایی و قضایی آن، چندان موضوع عمل در رویه قضایی قرار نمی‌گیرد. در قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مصوب 1399، به رغم تقویت چتر حمایتی از این قشر آسیب‌پذیر، اما نگرش درمانی ضمیمه این رویکرد قانونی نشده است و به نظر می‌رسد این قانون چندان به رویکرد درمانی بزه‌دیدگان طفل و نوجوان توجهی نشده است.نتیجه‌گیری: سازوکارها، جهت‌گیری برنامه‌ها و نیز نوع پاسخ‌های درمانی، از جمله محورهای سوال‌برانگیز در این مقاله است. به طور کلی عدم وجود مقررات مرتبط با تکالیف و شرح برنامه‌ها و مشمولان این برنامه‌های درمانی در حقوق ایران و جزئیات عملیاتی مختلف آن‌ها از قبیل نهادهای کنشگر، وضعیت تماماً انفعالی و بدون مصداق را در کشور نشان می‌دهد. این برنامه‌های درمانی را گاه به صلاحدید و مصلحت‌سنجی مقام‌های قضایی و به طور مقطعی تبدیل نموده است که خود می‌تواند با فلسفه درمان در تعارض باشد و نقش موثری در حداقل‌سازی هزینه‌های عدالت کیفری از طریق کاهش تکرار بزه‌کاری این اشخاص در آینده نداشته باشد.

the position of criminal justice in determining therapeutic responses to child and adolescent criminalitya comparative study

background and aim: today's criminal justice approaches regarding children and adolescents have found paracriminal predominances and from this point of view, considering the importance of their personality dimensions and guaranteeing their health, we can speak of an important therapeutic approach as the dominant state of criminal responses to children and adolescents' crimes. this attitude comes from the concern of respect and friendship with these vulnerable people in the capacity of implementing programs and systems that are completely therapeutic and not just for determining punishment. the newness of these programs can be seen even in american criminal law, which has made the authors of this country to point out the need to pay more attention to treatment-oriented programs.method: the method used in the present research is descriptive-analytical and data collection was done with library documentation tools.ethical considerations: in all stages of the current research, the authors have tried to observe scientific honesty and original references.results: in the law on the protection of children and adolescents approved in 2019, despite the strengthening of the umbrella of protection for this vulnerable group, but the therapeutic attitude has not been attached to this legal approach and many of the existing solutions in the developing countries have not been taken into consideration and it seems that this the law has not paid much attention to the therapeutic approach of children and adolescents.conclusion: the mechanisms, the orientation of the programs as well as the type of treatment responses are among the questionable axes in this article. in general, the absence of provisions related to the tasks and description of the programs and the subjects of these treatment programs in iranian laws and their various operational details such as the active institutions in these programs, shows the completely passive and unprecedented situation in this regard of the programs in the country. these treatment programs have sometimes been turned into the discretion and expediency of judicial authorities, which can be in conflict with the philosophy of treatment and not have an effective role in reducing the costs of criminal justice in reducing the repetition of delinquency of these people in the future. keywords: treatment programs; children and adolescents; criminal response; paracriminal institutions.