امکان‌سنجی شناسایی جنسیت سوم برای اشخاص تراجنسیتی

زمینه و هدف: علیرغم اینکه هم‌اکنون در اکثر کشورها، اشخاص تراجنسیتی بلحاظ عدم تطابق میان هویت جنسی و هویت جنسیتی خویش در زمره بیماران دارای اختلال روانی دسته‌بندی ‌می‌گردند و حق تغییر جنسیت برای آنان در بسیاری از کشورها به رسمیت شناخته نشده و یا عملاً با موانع مختلف مواجه است، اما جمهوری اسلامی ایران از دهه‌ها پیش طبق فتاوی فقهی در زمینه عدم حرمت تغییر جنسیت به عنوان یکی از کشورهای پیشگام و سرآمد در این حوزه از حقوق بشر اشخاص تراجنسیتی قلمداد می‌گردد. با این حال، به عقیده سازمان جهانی بهداشت، دیگر تراجنسیتی‌بودن بیماری اختلال روانی تلقی نمی‌گردد. این مقاله به لحاظ ضرورت گفتمان‌سازی مبتنی بر یافته‌های جدید، با ارزیابی دیدگاه‌های علمی، فقهی، حقوق داخلی و نظام بین‌المللی حقوق بشر به دنبال امکان‌سنجی شناسایی جنسیت سوم در حقوق داخلی در راستای تعمیق بخشی به پیشگامی کشور در این حوزه از حقوق بشر برآمده است.روش: روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی می‌باشد و روش جمع‌آوری اطلاعات به صورت کتابخانه‌ای و سایر منابع در دسترس صورت گرفته است.ملاحظات اخلاقی: در انجام تمامی مراحل نگارش پژوهش حاضر، صداقت و امانتداری به همراه حفظ اصالت متون رعایت شده است.یافته‌ها: به موجب تصمیم سازمان جهانی بهداشت، دیگر ترنس‌بودن به عنوان بیماری اختلال روانی تلقی نمی‌شود و به جای قرارگرفتن در دسته «بیماری‌های روانی» در دسته «وضعیت سلامت جنسی» قرار گرفته است. طی سال‌های اخیر نیز چندین کشور جنسیت سوم را برای اشخاص تراجنسیتی به رسمیت شناخته‌اند. علیرغم عدم شناسایی جنسیت سوم در حقوق داخلی، از لحاظ فقهی علمایی همچون آیت‌ا... مشکینی از شناسایی جنسیت سوم برای خنثی‌ها دفاع نموده‌اند. نتیجه‌گیری: با توجه به یافته‌های علمی سازمان جهانی بهداشت و با لحاظ تاثیر انکارناپذیر حقوق بین‌الملل و نظام بین‌المللی حقوق بشر بر حقوق داخلی و تمایل ولو آهسته، ولیکن رو به تزاید دولت‌ها در شناسایی جنسیت سوم و با آگاهی از ظرفیت‌های موجود در فقه پویای شیعه از جمله فتوای آیت‌ا... مشکینی، به نظر در موقعیت کشوری پیشگام از هم‌اکنون می‌بایست سرفصل‌های جدیدی از مطالعات فقهی حقوقی در رابطه با ابعاد مختلف شناسایی جنسیت سوم برای اشخاص تراجنسیتی را با لحاظ آسیب‌شناسی فرهنگی اجتماعی آن آغاز نمود.

feasibility study of identifying the third sex for transsexual persons

background and aim: although in most countries, transsexul persons are categorized as patients with mental disorders due to the mismatch between their sexual identity and their gender identity and in many countries the right to sex change for transsexul persons is not recognized or in practice faces various obstacles, but the islamic republic of iran for decades, according to the jurisprudential fatwas on the permission of sex change have been considered as one of the pioneering and leading countries in this area of human rights, however, according to new findings from the world health organization, transsexualism is no longer considered a mental disorder and this article considers the necessity of discourse based on the new findings, evaluates the scientific, jurisprudential, international human rights system and domestic law perspectives in order to assess the possibility of identifying the third sex in domestic law in order to deepen the country's pioneering in this area of human rights.method: the research method is descriptive-analytical and the data collection method is library resources and other available resources.ethical considerations: in order to organize this research, while observing the authenticity of the texts, honesty and fidelity have been observed.results: according to the decision of the world health organization, being transsexual is no longer considered a mental disorder and instead of being classified as a mental illnesses, it is included in the category of sexual health status. in recent years. some countries have recognized the third sex of transsexual persons. in domestic law, the third sex is not recognized for transsexual persons, however, jurisprudential scholars such as ayatollah meshkini have advocated the recognition of the third sex for the transsexuals.conclusion: according to the scientific findings of the world health organization and in terms of the undeniable impact of international law and the international human rights system on domestic law and the slow but growing desire of states to recognize the third sex and aware of the potential of dynamic shiite jurisprudence, including ayatollah meshkini fatwa, in the position of a pioneer country, new topics of legal jurisprudential studies should be started from now on in relation to the various dimensions of identifying the third sex for transgender persons in terms of its socio-cultural pathology.