رویکرد نظام‌های حقوق کیفری به پدیده کرونا به ‌عنوان بیوتروریسم

زمینه و هدف: در سال‌های اخیر، شیوع گسترده ویروس کرونا آثار حقوقی، اقتصادی و فرهنگی فراوانی را به همراه داشته است. با توجه به این آثار و پیدایش چالش‌های حقوقی ناشی از آن، پژوهش کنونی با عنوان رویکرد نظام‌های حقوق کیفری به پدیده کرونا به عنوان بیوتروریسم، به بررسی و امکان‌سنجی تعقیب و مجازات عاملان انتشار یا انتقال ویروس کرونا از منظر نظام‌های کیفری داخلی و بین‌المللی پرداخته است.روش: مقاله کنونی بر مبنای مطالعات کتابخانه‌ای با استفاده از روش توصیفی تحلیلی و با نگاهی تطبیقی به بررسی رویکرد نظام‌های حقوق کیفری ایران و برخی کشورهای دیگر به پدیده کرونا به عنوان بیوتروریسم پرداخته است.ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل تدوین و نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانتداری نیز رعایت شده است.یافته‌ها: یافته‌های این پژوهش دلالت بر آن دارد ویروس کرونا قابلیت آن را دارد که به عنوان عامل بیولوژیکی مورد استفاده قرار گیرد و از آن به عنوان ابزاری برای ارتکاب جنایات بین‌المللی استفاده شود. در این صورت از منظر نظام کیفری بین‌المللی، امکان تعقیب و مجازات مرتکب بر اساس شرایط مقرر در اساسنامه دیوان کیفری بین‌المللی (1998 م.) وجود خواهد داشت. با این حال در صورت فقدان شرایط لازم برای تعقیب بین‌المللی مرتکب، باید به نظام‌های کیفری داخلی توسل جست.نتیجه‌گیری: در برخی نظام‌های کیفری بر اساس قوانین، انتشار و انتقال عمدی ویروس کرونا می‌تواند مصداق بیوترویسم باشد. با این حال در نظام کیفری ایران به موجب ماده 286 قانون مجازات اسلامی (1392 ش.)، تنها انتشار کرونا (و نه انتقال)، آن هم در سطح گسترده و با سوءنیت خاص، می‌تواند مصداق بیوتروریسم باشد. این رویکرد قانونگذار، در نظام قضایی ایران، تعقیب و مجازات عاملان انتشار و انتقال ویروس‌های واگیردار کشنده را با محدودیت‌هایی مواجه نموده است؛ به همین جهت، در حال حاضر این اشخاص، عمدتاً در قالب جرائم علیه اشخاص (حسب مورد قتل عمد، غیر عمد و ایراد صدمه بدنی غیر عمدی)، قابل تعقیب و مجازات هستند.

the approach of criminal law systems to the corona phenomenon as bioterrorism

background and aim: in recent years, the widespread spread of the corona virus has had many legal, economic and cultural effects. as for these effects and the emergence of legal challenges arising from this, the current study entitled the approach of criminal law systems to the corona phenomenon as bioterrorism, based on library studies using a descriptive-analytical method and a comparative look at the possibility measuring the prosecution and punishment of perpetrators of the spread or transmission of the corona virus from the perspective of the penal system of iran and several other countries, as well as the international penal system.method: this research is of theoretical type and the research method is descriptive-analytical and the method of data collection is library and has been done by referring to documents, books and articles.ethical considerations: in order to organize this research, while observing the authenticity of the texts, honesty and fidelity have been observed.results: the findings of this study indicate that the corona virus has the potential to be used as a biological agent and as a tool to commit international crimes. in this case, from the perspective of the international criminal justice system, it will be possible to prosecute and punish the perpetrator in accordance with the provisions of the statute of the international criminal court.conclusion: in some criminal systems, according to the law, the intentional spread and transmission of the corona virus can be an example of bioterrorism. however, in the iranian criminal system, according to article 286 of the islamic penal code (1392), only the issuance of a corona (and not a transfer), on a large scale and with a specific sunni, can be an example of bioterrorism. this legislative approach in the iranian judicial system has limited the prosecution and punishment of perpetrators of the spread and transmission of deadly infectious viruses; therefore, at present, these persons can be prosecuted and punished mainly in the form of crimes against persons (according to the case of premeditated murder, unintentional murder and causing unintentional bodily harm.