تحلیل قرائت سنتی اصول اخلاق بهداشت جهانی با رویکرد اسلامی

زمینه و هدف: اخلاق بهداشت با ارائه برخی اصول اخلاقی همواره سعی داشته تصمیم‌گیری‌های اخلاقی بین بیمار و درمانگر را در مسیری نظام‌مند قرار دهد. دسته‌ای از این اصول که به اصول سنتی شناخته می‌شود، شامل عدالت، لاضرر، سودمندی و استقلال فردی است. اخلاق بهداشت در پاسخ به برخی چالش‌های اخلاقی دچار تشتت آراست. از این رو بررسی پاسخ‌ها اخلاق اسلامی، ادله و مبانی آن برای پژوهشگران اخلاق اسلامی ضرورت دارد.روش: این تحقیق از نوع نظری بوده و روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی است. روش جمع‌آوری اطلاعات به صورت کتابخانه‌ای و مراجعه به اسناد، کتب و مقالات است.ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است.یافته‌ها: درمانگر، می‌بایست بدون در نظرگرفتن جایگاه اقتصادی، اجتماعی، مذهبی و جنسیت خدمات یکسانی به بیماران ارائه نماید (عدالت). همچنین با رعایت اصل احترام به مالکیت انسان بر نفس خود، باید به  طور شایسته بیمار را نسبت به روند درمان آگاه کند (استقلال فردی)، به ‌گونه‌ای که هیچ‌گونه ضرری به درمانگر و بیمار وارد نشود (قاعده لاضرر) و هر دو در این رابطه سود برند (سودمندی). این موارد، از آموزه‌های اسلامی قابل اصطیاد و از نظر سیره عقلا نیز قابل فهم، تایید و تاکید است.نتیجه‌گیری: در پاسخ به چالش اخلاقی در اصل استقلال، اخلاق بهداشت جهانی در مکاتب فردگرا و وظیفه‌گرا اختلاف نظر است، اما اخلاق اسلامی با استناد به امانت الهی‌بودن جسم و همچنین حرمت قتل نفس، فردگرایی را نفی و درمان غلط ولو به درخواست بیمار را مجاز نمی‌شمارد. در تعارض ضرر شخصی و سلامت عمومی، مکتب اخلاقی سودگرا جلب منفعت عمومی را مجاز می‌داند ولو به قیمت اضرار فرد، اما اخلاق اسلامی با طرح ضرر موجه و غیر موجه همچنین اولویت قراردادن سلامت اخروی بر سلامت دنیوی به این مساله می‌نگرد. سلامت دین فرد بر سلامت مطلق جامعه مقدم است و در صورت عدم رعایت این مساله، ضرر غیر موجه برای فرد حاصل می‌شود. در چالش اخلاقی اصل سودمندی، جایی که سود بیمار غیر برخوردار فدای بیمار برخوردار دیگری می‌شود، مکتب سودگرای بنتام برخلاف مکتب اخلاقی وظیفه‌گرا، توجیه اخلاقی این تقدم را می‌پذیرد. اخلاق اسلامی در ترجیح نجات جان بیمار، میزان سودرسانی وی به جامعه را لحاظ نمی‌کند، چراکه نجات یک فرد، نجات تمام انسان‌هاست.

principles of world health ethics for medical students in islamic teachings

background and aim: by presenting some ethical principles, health ethics has always tried to put ethical decisions between the patient and the therapist in a systematic way. some of these principles, known as traditional principles, include justice, harmlessness, usefulness, and individual independence. health ethics is fragmented in response to some ethical challenges. therefore, researchers of islamic ethics must study the answers to islamic ethics, its arguments, and its principles.method: this research is theoretical and the research method is descriptive and analytical. the method of collecting information is in the form of a library and referring to documents, books and articles.ethical considerations: in all stages of writing, while respecting the originality of the texts, honesty and trustworthiness have been observed.results: the therapist should provide equal services to patients regardless of economic, social, religious and gender status (justice). also, following the principle of respect for human self-ownership, the patient should be properly informed about the treatment process (individual independence), so that no harm is done to the therapist and the patient (non-maleficence) and both are beneficial in this regard. these cases can be studied from islamic teachings and can be understood, confirmed and emphasized from the point of view of the manners of the wise.conclusion: in response to the ethical challenge in the principle of independence, the ethics of universal health in individualistic and conscientious schools is a difference of opinion. but islamic ethics, citing the divine trustworthiness of the body as well as the sanctity of self-murder, does not allow the denial of individualism and wrong treatment, even at the request of the patient. in the conflict between personal harm and public health, the utilitarian moral school allows the public interest to be won, even at the cost of harm to the individual, but islamic ethics, by justifying and unjustified harm, also prioritizes otherworldly health over worldly health. the health of one's religion precedes the absolute health of society, and if this issue is not observed, unjustified harm will be caused to the person. in the moral challenge to the principle of utility, where the benefit of the non-possessive patient is owed to the patient owed to the other, the bentham utilitarian school, unlike the conscientious moral school, accepts the moral justification of this precedence. islamic ethics in preferring to save the patient's life does not take into account his benefit to society, because saving one person is the salvation of all human beings.