مفهوم‌شناسی اراده و قوه تمییز: رویکردی عصب‌روان‌شناختی

زمینه و هدف: جنون در نظام کیفری مفهومی کلیدی، ولی مبهم است. تعریف و تشخیص جنون در گرو فهم دو سازه اراده و قوه تمییز است. هدف از پژوهش حاضر بررسی مفاهیم جنون، اراده و تمییز از دیدگاه روان‌شناختی و مقایسه آن با دیدگاه حقوقی قضایی است.روش: این پژوهش از نوع نظری بوده و روش تحقیق آن به صورت توصیفی تحلیلی است. روش جمع‌آوری اطلاعات روش کتابخانه‌ای است و با رجوع به کتب و مقالات صورت گرفته است. ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است.یافته‌ها: در این پژوهش به بررسی مفاهیم اراده و اختیار و همچنین قوه تمییز از منظر روان‌شناختی پرداخته شد. کوشش نگارندگان بر این بوده است که این مفاهیم که در متن قانون مجازات اسلامی آمده است، با مفاهیم روان‌شناختی هم‌ارز آن مطابقت داده شود تا بدین ترتیب گامی به سوی ایجاد اشتراک بیشتر بین ادبیات حقوقی و علوم رفتاری تجربی برداشته شود.نتیجه‌گیری: در مجموع هیچ کدام از طبقات و اختلالات روان‌پزشکی را نمی‌توان به صورت تمام و کمال مصداق تام فقدان اراده یا قوه تمییز و به عبارت دیگر، معرف جنون حقوقی دانست. همچنین در نظام حقوقی و پزشکی قانونی ایران هیچ گونه ابزار تشخیصی عینی و استاندارد برای تعیین اراده و قوه تمییز وجود ندارد.

conceptology of volition and discernment: a neuropsychological approach

background and aim: insanity is a key but ambiguous concept in the penal system. the definition and diagnosis of insanity depends on understanding the two structures of volition and discernment. the purpose of this study is to investigate the concepts of insanity, volition and discernment from a psychological perspective and compare it with a legal perspective.method: this research is of theoretical type and its research method is descriptive-analytical. the method of data collection is a library method and has been done by referring to books and articles.ethical considerations: in all stages of writing the present study, while respecting the originality of the texts, honesty and trustworthiness have been observed.results: in this study, the concepts of free will and volition as well as discernment from a psychological perspective were studied. the authors have tried to bring these concepts, which are mentioned in the text of the islamic penal code, into line with the psychological concepts involved, in order to take a step towards creating more commonality between the legal literature and the experimental behavioral sciences.conclusion: in general, none of the classes and disorders of psychiatry can be considered as a complete example of lack of volition or discernment, in other words, it represents legal insanity. also, in the iranian legal and forensic system, there are no objective and standard diagnostic tools to determine volition and discernment.