مطالعه تطبیقی ابعاد حقوقی قطع یا ادامه درمان آسیب‌های مغزی مادر باردار در حقوق آمریکا، انگلیس و ایران

زمینه و هدف: آسیب مغزی زنان باردار از موضوعاتی است که به دلیل ارتباط با حیات جنین واجد اهمیت است. در برخی آسیب‌های مغزی امکان زنده‌‌نگه‌‌داشتن جنین تا زمان وضع حمل از حیث پزشکی وجود دارد. علاوه بر وضعیت زنان باردار، توجه به ضرورت حمایت‌های پزشکی به منظور حفظ حیات جنین از موضوعاتی است که در این آسیب‌ها باید مورد توجه قرار گیرد. از بین انواع مختلف آسیب‌های مغزی، در این پژوهش کما، حیات نباتی و مرگ مغزی به عنوان آسیب‌های مغزی مهمی که نقطه اشتراک آن‌ها از بین‌رفتن هوشیاری بیمار است، مورد توجه قرار گرفته و با بررسی وضعیت حقوقی بیماران در هر یک از این سه نوع آسیب در پی پاسخگویی به این سوال هستیم که آیا در صورتی که از حیث پزشکی امید به درمان مادر وجود نداشته باشد، اما ادامه درمان مادر تا زمان وضع حمل در زنده‌نگه‌داشتن جنین موثر باشد، تکلیف به ادامه درمان وجود خواهد داشت؟ مساله قطع یا ادامه درمان بیماران دچار آسیب‌های مغزی نه به طور کلی و نه به طور خاص در خصوص زنان باردار در قوانین موضوعه و دکترین حقوقی ایران مورد توجه قرار نگرفته است. در برخی نظام‌های حقوقی، از جمله آمریکا و انگلیس، دکترین و رویه قضایی با ارائه معیارهایی به تبیین دقیق مساله پرداخته‌اند. با توجه به اهمیت حق حیات در فقه و حقوق ایران و عدم توجه به موضوع مورد بحث در نوشته‌های داخلی، در پژوهش حاضر با رویکردی تطبیقی و با توجه به دو نظام حقوقی پویا و پیشگام در این زمینه، موضوع از ابعاد مختلف، از جمله حق حیات جنین، جنبه‌های اخلاقی اقدام، خواست، منافع و حقوق مادر و جنین مورد بررسی قرار گرفته است. روش: این تحقیق از نوع نظری بوده و روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی می‌باشد. روش جمع‌آوری اطلاعات به صورت کتابخانه‌ای است و با مراجعه به اسناد، کتب و مقالات صورت گرفته است. ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر ضمن رعایت اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است. یافته‌ها: در نظام‌های حقوقی مختلف بسته به رویکرد حقوقی پذیرفته‌شده در خصوص وضعیت حقوقی جنین، جهت تصمیم‌گیری برای قطع یا ادامه درمان مادر باردار تا زمان وضع حمل معیارهای مختلفی مطرح است. علیرغم تفاوت در برخی مبانی بین نظام‌های حقوقی، مبانی اخلاقی و اهمیت حق حیات، راه حل‌های پذیرفته‌شده را به هم نزدیک نموده و در عمل در نظام‌های مورد مطالعه نیز با توجیهات مختلف تمایل به حفظ حیات جنین وجود دارد.نتیجه‌گیری: در نظام حقوقی ایران در تصمیم‌گیری برای قطع یا ادامه درمان مادر باردار تا زمان وضع حمل، با توجه به قائل‌شدن شخصیت انسانی برای جنین و اهمیت حق حیات، در فرض تزاحم بین حقوق مادر و جنین، به علت تقدم حق حیات باید از ضرورت ادامه درمان مادر تا زمان وضع حمل دفاع نمود. برخلاف سایر نظام‌های حقوقی که بعضاً با توسل به معیار خواست و اراده مادر یا منافع مادر قطع درمان ممکن است در شرایطی مجاز باشد، در حقوق ایران به لحاظ اهمیت حیات جنین، خواست و اراده مادر معیاری برای خاتمه حیات جنین محسوب نمی‌شود و در خصوص معیار منافع مادر نیز با توجه به عدم قطعیت در وجود ضرر به مادر، حقوق جنین تقدم داشته و مانع قطع درمان مادر است.

comparative study of legal aspects of discontinuation or continuation of treatment of brain injury in pregnant women

background and aim: brain injurie in pregnant women is one of the important issues due to the relationship with the life of the fetus. in some brain injuries, it is possible to keep the fetus alive medically until delivery. in addition to the situation of pregnant women, attention to the need for medical support in order to preserve the life of the fetus is one of the issues that should be considered. among the different types of brain injuries, in this study, coma, vegetative status and brain death are considered as important brain injuries that the loss of patient's consciousness is comon point in all of them and by examining the legal status of patients in each of these types of brain injury, we seek to answer the question, if there is no medical hope for the mother's treatment, but continuing the treatment is effective in keeping the fetus alive, will be a task to continue? the issue of discontinuation or continuation of treatment of patients with brain injuries has not been considered generally or sepecially in relation to pregnant women in the statute and legal doctrine of iran. in some legal systems, such as united states and united kingdom, doctrine and precedent explain the issue by providing criteria. considering the importance of the right of life in iranian jurisprudence and law and lack of attention to the subject in domestic writings, the present research has been done with a comparative approach by considering two dynamic and pioneering legal system in this field, the issue has been studied from various dimensions such as the right of life of the fetus, the ethical aspects of the action, the will, interests and rights of the mother and the fetus.method: this research is a theory and the research method is descriptive-analytical. and the method of collection is library and it is information by referring to documents, books and articles. ethical considerations: in order to organize this research, while observing the authenticity of the texts, hoesty and fidelity have been observed.results: in different legal systems, depending on the accepted legal position regarding the legal status of the fetus, there are different criteria to decide about the discontinuation or continuation of the treatment of the pregnant mother until the time of delivery. despite the difference in some fundamentals between the legal systems, the moral fundamentals and the importance of the right of life have pproximated the accepted solutions and in practice, with different justifications there is a desire to preserve the life of the fetus in the studied systems.conclusion: in the legal system of iran, in deciding about the discontinuation or continuation of the treatment of a pregnant mother until delivery, considering the human personality of the and the importance of the right of life, in the assumption of conflict between the rights of the mother and the fetus, due to the primacy of the right of life, the necessity of continuing the mother's treatment until delivery should be defended. unlike other legal systems, sometimes by resorting to the criteria of the mother's desire and will or the mother's interests, termination of treatment may be allowed in certain circumstances, in iranian law, in terms of the importance of the life of the fetus, the will of the mother is not considered a criterion for terminating the life of the fetus. regarding the criterion of the mother's interests, due to the uncertainty of the existence of harm to the mother, the rights of the fetus have priority and prevent the termination of the mother's treatment.