آینده پژوهی توسعه فناوری متاورس در آموزش‌وپرورش ایران

پیشینه و اهداف: جهان فردا، جهانی متفاوت از جهان امروز است. جهان فردا از آن‌کسانی است که سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی آن رابه دست انسان‌های توانمندی می‌دهند که مقتضیات زمان خود را شناخته و براساس آن طراحی متناسب را طرح‌ریزی می‌کنند. نظام آموزشی کلید آینده و یکی از حیاتی‌ترین و مهم‌ترین نهادهای اجتماعی در توسعه هر کشور است که شکوفاسازی خلاقیت‌ها و استعداد‌های دانش‌آموزان از اهداف آن است و طی این مسیر از طریق فناوری‌های نوظهور مانند متاورس است که می‌تواند آموزش و یادگیری را متحول و تمدنی جدید ایجاد کند تمدنی که در آن مکان، زمان و قلمرویی وجود ندارد. این آینده‌نگاری با برنامه‌ریزی آینده‌پژوهی بر پایه طرحی است که به‌صورت عمیق با عدم قطعیت‌ها و شرایط متغیر می‌تواند مواجه شود و دورنمایی با آینده‌های مختلف را برای سیاست‌گذاران ترسیم کند و چشم اندازی از آینده فناوری متاورس را در آموزش‌وپرورش به تصویر بکشد.روش‌ها: این پژوهش ازنظر هدف کاربردی و ازنظر روش تحقیق، از نوع تحقیقات توصیفی آمیخته (همسوسازی- مدل تبدیل داده‌ها) مبتنی بر منابع علمی، اسنادی، مشاهدات و پیمایش‌های میدانی و تجزیه‌وتحلیل نرم‌افزاری است. جامعه پژوهش از خبرگانی که در آمورش و پرورش و در واحد فناوری ادارات کل استان‌ها که درزمینۀ هوشمند سازی مدارس، سواد رسانه‌ای و تولید محتوای الکترونیکی فعال بودند به روش نمونه‌گیری هدفمند (گلوله برفی)  هفده نفرانتخاب شدند. در بخش کیفی همه اظهارات حاصل از پنل خبرگی (10 جلسه وبیناری، مجموعاً 20 ساعت) پس از چندین بار بررسی، مطالب مهم استخراج و به‌صورت سوال با مقیاس لیکرت در قالب پرسش‌نامه ساختاریافته تهیه و پس‌ازآن تبیین مساله و شناسایی مولفه‌ها آغاز شد و از طریق تحلیل نیروهای پیشران و عدم قطعیت‌های موجود، به تدوین و توصیفطرح‌ها و توصیه گزینه‌های راهبردی ختم شد. داده‌های کیفی از طریق برگزاری پنل خبرگی 5 عامل کلیدی موثر بر آینده فناوری‌های متاورس در محورهای فرهنگی اجتماعی، مدیریتی، ساختار، کالبدی و اقتصادی شناسایی شدند. تحلیل کمّی پژوهش مبتنی بر استفاده از نرم‌افزارهای spss، و تحلیل کیفی داده ها از طریق نرم‌افزارهای ونسیم (vensim) میک‌مک (micmac) و سناریوی ویزارد (scenario wizard) و ارائه راهبرد با مدل تحلیلی سوات(swot) انجام پذیرفت. ابزارهای پژوهش در بخش کمّی به مصاحبه ساختاریافته با 42 گویه بود که این گویه ها از طریق برگزاری نشست کارشناسی تهیه و روایی صوری پرسش‌نامه با نظر خبرگان تایید و ضریب آلفای آن 82/. محاسبه شد.‌‌یافته ها: ماتریس تحلیل ساختاری پیشران ها با استفاده از نرم افزار مک مک محاسبه و سپس از طریق نرم افزار سناریوی ویزارد سناریوی طلایی، فاجعه و باورکردنی احصا و از طریق جدول swot ماتریس داخلی و خارجی محاسبه شد که ضریب و امتیاز نهایی عوامل داخلی 1.94 و امتیاز عوامل خارجی 2 . 2 به دست آمد که این امتیاز کسب شدهنشان دهنده ضعف داخلی سیستم و وضعیت متوسط سیستم خارجی است. نتیجه گیری: نظام آموزشی ایران به رغم پیشرفت های نسبی درزمینۀ رشد کمّی آموزش و فناوری در مقایسه با کشورهای پیشرفته، موفقیت زیادی نداشت و فناوری و استفاده از واقعیت مجازی در کلاس درس معنایی ندارد و فقط به خرید تجهیزات فناوری در مدرسه قناعت شده و ضروری است برای رسیدن به نقشه راه طلایی بسترسازی مناسب انجام پذیرد. اگر هدف، گسترش فناوری متاورس در کشور است می بایست با توجه به ویژگی متاورس زیرساخت ها و فرهنگ سازی مناسب صورت پذیرد و هماهنگی لازم بین معلّمان به عنوان کارگزاران اصلی و سایر مولفه ها معمول شود.

future studies on the development of metaverse technology in iranian educational systems

background and objectives: the world of tomorrow differs from today's world. it belongs to those who hold the reins of policy-making and planning, capable individuals who understand the demands of their time and plan accordingly. the education system serves as a key to the future, being one of the most vital social institutions in any country's development. its aim is to nurture creativity and talent among students. in this context, emerging technologies like the metaverse have the potential to revolutionize education, creating a new civilization where place, time, and territory no longer constrain learning. this research focuses on forecasting through future-oriented planning based on scenarios. it delves into uncertainties and changing conditions, painting a panorama of diverse futures for policymakers. its goal is to envision the future of metaverse technology in educationmethods: this research was applied in terms of purpose and descriptive-combined (synchronization-data transformation model) based on scientific resources, documents, observations, field surveys, and software analysis in terms of research method. the research population included experts in education and technology units of provincial departments who were active in smart schools, media literacy, and electronic content production. a purposeful sampling method (snowball) was used to select 17 participants. in the qualitative section, all statements from the expert panel (10 webinar sessions, totaling 20 hours) were reviewed several times, important points were extracted, and structured questionnaires with likert scale questions were prepared. afterwards, the problem definition and identification of components began, and through the analysis of driving forces and existing uncertainties, the development and description of scenarios and the recommendation of strategic options were concluded. qualitative data identified five key factors affecting the future of metaverse technologies in cultural-social, managerial, structural, physical, and economic dimensions through the expert panel. quantitative analysis was based on the use of spss software, and qualitative data analysis was done through vensim, micmac, and scenario wizard software, and strategy presentation was done with the swot analytical model. the research tools in the quantitative section included structured interviews with 42 items, which were prepared through the expert panel, and the face validity of the questionnaire was confirmed by experts, with an alpha coefficient of 0.82 calculatedfindings: the structural analysis matrix of the drivers was calculated using the micmac software and then through the scenario wizard software, the golden scenario (with 2 scenarios), the disaster scenario (19 scenarios), and the believable scenario (3 scenarios) were calculated. also, through the swot table, the internal and external matrix was calculated, the coefficient and final score of internal factors were 1.94 and the score of external factors was 2.2, which indicates the internal weakness of the system and the average condition of the external system.conclusion: despite the relative progress in the field of quantitative growth of education and technology compared to developed countries, the educational system of iran has not had much success and technology and the use of virtual reality in the classroom has no meaning and the practionters are only satisfied with the purchase of technological equipment in the school; it is necessary to create a suitable platform to reach the golden scenario. if the goal is