بررسی اثر تقسیم توجه و خودتنظیمی در محیط‌های یادگیری چند رسانه‌ای بر یادگیری و بار شناختی ادراک‌شده دانش‌آموزان

پیشینه و اهداف: آموزش و یادگیری بر پایه ارتباط صحیح ایجاد می شود و این ارتباط، وابسته به انتخاب رسانه مناسب است. چندرسانه ای ها با توجه به مزایای متعدد، از رسانه های تاثیرگذار بر یادگیری است؛ اما در برخی موارد، علی‌رغم وقت و هزینه بسیار برای طراحی چندرسانه ای ها، نتایج رضایت‌بخش نیست. عدم توجه به اصول طراحی آموزشی، ویژگی های فردی یادگیرندگان، فرآیندهای پردازش و یادگیری و ساختار شناختی انسان در بسیاری از موارد منجر به طراحی و تولید چندرسانه هایی می شود که نه تنها اثربخش نیستند؛ بلکه خود مانع از یادگیری می شوند. از نظریه های تاثیرگذار بر طراحی آموزشی، نظریه بار شناختی است. در طراحی های ضعیف مانند اثر تقسیم توجه که اطلاعات مکمل و ضروری در مجاورت یکدیگر قرار ندارند، به حافظه بار اضافی تحمیل کرده و فرآیند پردازش و یادگیری را با اختلال مواجه می کند. در اثر تقسیم توجه، با توجه به محدویت ظرفیت حافظه فعال، فرض بر این است که درصورتی‌که تصویر و متن مربوط به آن در مجاورت یکدیگر قرار گیرند، پردازش شناختی دو محتوا، همزمان انجام شده و منابع شناختی بهینه مصرف می شوند. پژوهش حاضر، با هدف بررسی اثر تقسیم توجه در چندرسانه ای ها بر یادگیری و بار شناختی ادراک‌شده دانش آموزان با تعدیل گری خودتنظیمی انجام شد.روش‌ها‌: این پژوهش، به لحاظ هدف، کاربردی و از نظر روش، در ردیف پژوهش های شبه آزمایشی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه کنترل است. جامعه آماری این پژوهش کلیه دانش آموزان دختر مدارس پایه سوم شهر همدان در سال تحصیلی 1401-1400 بود. در این پژوهش، دبستان دخترانه راه نور 1 با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شد. از میان 24 دانش آموز پایه سوم، با استفاده از گمارش تصادفی 12 نفر در گروه آزمایش و 12 نفر در گروه کنترل قرار داده شدند. به‌منظور تعیین میزان سطح خودتنظیمی دانش آموزان از پرسش‌نامه خودتنظیمی بوفارد (1995) استفاده شد. برای آموزش، از دو چند رسانه‌ای آموزشی محقق ساخته، که شامل چند رسانه‌ای آموزشی دارای اثر تقسیم توجه و چند رسانه‌ای آموزشی بدون این اثر بود، استفاده شد. یک هفته قبل از اجرای آموزش، پیش آزمون یادگیری بر روی دانش آموزان هر دو گروه، اجرا شد. دانش آموزان هر دو گروه، در اواسط و در پایان آموزش، مقیاس بار شناختی (تلاش ذهنی) پاس (1992) را تکمیل کرده و بلافاصله در پس آزمون یادگیری شرکت کردند. در این پژوهش، جهت تجزیه‌وتحلیل داده ها از نرم‌افزار آماری spss برای ارائه آمار توصیفی (شاخص های پراکندگی و مرکزی) و آمار استنباطی (آزمون های کولموگروف – اسمیرنوف، ancova و t مستقل) استفاده شد.یافته‌ها: نتایج، نشان داد که گروه کنترل نسبت به گروه آزمایش ( اثر تقسیم توجه) در آزمون های یادگیری عملکرد بهتری داشتند و بار شناختی کمتری را دریافت کرده بودند. با این حال، یافته ها بیانگر این بود که خودتنظیمی نقش تعدیل کننده معناداری بر یادگیری و بار شناختی ادراک شده دانش آموزانی که تحت آموزش چند رسانه‌ای با اثر تقسیم توجه بودند، ندارد.نتیجه‌گیری: چنان‌چه اطلاعات متنی و تصویر یکپارچه باشند، نیاز کمتری به جستجو و پردازش وجود دارد. بنابراین بار اضافی کمتری بر حافظه وارد شده و در نتیجه، یادگیری را تسهیل می کند. دانش‌آموزان خودتنظیم بدون آموزش راهبرد های مناسب برای پردازش طرح های غیر بهینه، امکان پردازش بهینه را ندارند، چرا که با دو نوع بار اضافی تحمیل شده بر حافظه خود مواجه هستند؛ به این معنی که اگر به دانش‌آموزان خود تنظیم راهبردهای مناسب برای پردازش طرح های بهینه داده شده بود، امکان پردازش بهینه را داشتند.

investigating the effect of split attention and self-regulation in multimedia learning environments on students' learning and perceived cognitive load

background and objectives: education and learning are based on correct communication and this communication is dependent on choosing the right media. multimedia is one of the most effective media for learning due to its many advantages. but in some cases, despite spending a lot of time and cost on multimedia design, the results are not satisfactory. failure to pay attention to the principles of educational design, individual characteristics of learners, learning processes, and human cognitive structure in many cases leads to ineffective multimedia design and production that prevent learning. one of the influential theories on educational design is cognitive load theory. in poor designs, such as the effect of split attention, where complementary and essential information is not located near each other, it imposes an additional load on the memory and disrupts the processing and learning. as a result of the split attention due to the limited capacity of active memory, it is assumed that if the image and the related text are placed in the vicinity of each other, the cognitive processing of the two contents will be done at the same time and optimal cognitive resources will be consumed. the present study was conducted to investigate the effect of split attention in multimedia on learning and the perceived cognitive load of students with self-regulation moderation.methods: this research was practical in terms of purpose and in terms of method, it was quasi-experimental research with a pre-test-post-test design with a control group. the statistical population of this research included all the female students of the third-grade primary schools in hamedan in the academic year 2022-2023. in this research, rah noor 1 girls' primary school was selected using the available sampling method. among 24 third-grade students, 12 were placed in the experimental group and 12 in the control group using random assignment. to determine the level of students' self-regulation, buford's (1995) self-regulation questionnaire was used. for education, the researcher made two educational multimedia, which included educational multimedia with the effect of dividing attention and educational multimedia without this effect. a week before the training, the learning pre-test was performed on the students of both groups. the students of both groups completed the pass (1992) cognitive load (mental effort) scale in the middle and at the end of the training and immediately participated in the learning post-test. in this research, spss statistical software was used to provide descriptive statistics (dispersion and centrality indices) and inferential statistics (kolmogorov-smirnov tests, ancova, and independent t-test) for data analysis.findings: the results showed that the control group performed better in the learning tests than the experimental group (split attention effect) and received less cognitive load. however, the findings indicated that self-regulation had no significant moderating role in learning and the perceived cognitive load of students who were under multimedia education with the effect of split attention.conclusion:  if the text and image information are integrated, there is less need to search and process. therefore, less additional load is imposed on the memory and thus facilitates learning. self-regulating students do not have the possibility of optimal processing without training appropriate strategies for processing non-optimal designs, because they face two types of additional load imposed on their memory.