بررسی کارایی زراعی-اقتصادی و بهره‌وری بارش گیاهان علوفه‌ای در اراضی دیم استان لرستان

کشت و توسعه گیاهان علوفه‌ای سازگار در شرایط دیم، به‌منظور تامین بخشی از نیاز علوفه کشور و ایجاد الگوی کشت مناسب در اراضی دیم، حائز اهمیت می‌باشد. در راستای این هدف، کشت خالص ماشک رقم طلوع، نخود علوفه‌ای رقم المپوس، خلر رقم آراز، گاودانه رقم محلی و کشت مخلوط این محصولات با جو (رقم فراز) شامل مخلوط ماشک+ جو، نخود علوفه‌ای+ جو، خلر+ جو و گاودانه+ جو در مزرعه تحقیقاتی سراب چنگایی در شهرستان خرم‌آباد مورد مقایسه قرار گرفت. آزمایش در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. در کشت مخلوط لگوم‌ها با جو نسبت 75% (لگوم‌ها): 25% (جو) در نظر گرفته شد. برای ارزیابی و مقایسه اقتصادی تیمارها از روش بودجه‌بندی جزئی و تحلیل جایگزینی استفاده شد. بیشترین عملکرد علوفه خشک برای مخلوط نخود علوفه‌ای+ جو، کشت خالص نخود علوفه‌ای و مخلوط گاودانه+ جو به ترتیب به میزان 9731، 9282 و 7194 کیلوگرم در هکتار به دست آمد. کمترین میزان تولید علوفه خشک به میزان 3643 کیلوگرم در هکتار به کشت خالص ماشک مربوط بود. کشت مخلوط نخود علوفه‌ای+ جو، کشت خالص نخود علوفه‌ای و مخلوط گاودانه+ جو به‌ترتیب با بهره‌وری بارش 3.24، 3.1 و 2.4 کیلوگرم بر متر مکعب، در رتبه اول تا سوم قرار گرفتند. کمترین مقدار بهره‌و‌ری بارش به تیمار کشت خالص ماشک (1.43 کیلوگرم بر متر مکعب) اختصاص داشت. کشت مخلوط نخود علوفه‌ای+ جو، کشت خالص نخود علوفه‌ای و مخلوط گاودانه+ جو به‌ترتیب با سود خالص و نسبت فایده به هزینه 702785 هزار ریال بر هکتار و 3.58؛ 646410 هزار ریال بر هکتار و 3.29 ؛ 485721 هزار ریال بر هکتار و 3.07 در رتبه اول تا سوم قرار گرفتند. کمترین مقدار سود خالص و نسبت فایده به هزینه به تیمار کشت خالص ماشک با مقادیر 137294 هزار ریال بر هکتار و 1.60 مربوط بود. بر اساس نتایج به دست آمده، تیمار کشت مخلوط نخود علوفه‌ای+ جو با بیشترین تولید علوفه و بالاتر بودن مقادیر بهره‌وری بارش و همچنین مزیت اقتصادی نسبت به سایر تیمارها، به‌عنوان تیمار برتر در منطقه اجرای آزمایش و اقلیم‌های مشابه توصیه می‌شود.

evaluation of the agro-economic efficiency and precipitation productivity of fodder crops under rainfed condition in lorestan province

cultivation and development of suitable fodder crops under rainfed conditions is important in order to provide a part of the fodder needs of the country and to create a suitable cultivation pattern in the rainfed lands. to this end, pure cultivation of vetch, bitter vetch, fodder pea, grass pea, and mixed cultivation of these crops with barley plant was compared in a randomized complete block design with three replications at the sarab-chengai research station. mixed cultivation of crops in a ratio of 75% (legume): 25% (barley) was considered. for economic comparison and estimation of treatments was used partial budgeting method and replacement analysis. mixed cultivation of fodder pea+ barley and pure cultivation of fodder pea and mixed cultivation of bitter vetch+ barley had the highest of dry forage yield with mean yield of 9731, 9282, and 7194 kg/ha, respectively. the lowest dry forage yield belonged to pure cultivation of vetch with mean yield of 3643 kg/ha. mixed cultivation of forage pea+ barley, pure cultivation of forage pea and mixed cultivation of bitter vetch+ barley was ranked first to third with precipitation productivity of 3.24, 3.1 and 2.4 kg/m3, respectively. the lowest amount of precipitation productivity was assigned to pure vetch cultivation (1.43 kg/m3). the mixed cultivation of forage pea+ barley, pure cultivation of forage pea and mixed cultivation of bitter vetch+ barley with net profit and benefit-cost ratio (702785 thousand rials/ha and 3.58), (646410 thousand rials/ha and 3/29) and (485,721 thousand rials per hectare and 3/07) were ranked first to third, respectively. the lowest amount of net profit and benefit-cost ratio (with 137,294 thousand rials/ha and 1.60, respectively) was assigned to pure cultivation of vetch. based on the results of obtained, the mixed cultivation of forage pea+ barley is recommended as the best treatment in areas with similar climate in experimental site due to the higher dry fodder yield, and higher values of precipitation productivity, as well as the economic advantage compared to other treatments.