ارزیابی پایداری عملکرد و سازگاری لاین‌های امیدبخش لوبیا چشم‌بلبلی در مناطق گرم و خشک

پایداری به تولید ثابت محصول (ثبات عملکرد) در مکان‌ها و سال‌های مختلف اطلاق می‌شود. هدف مراکز به‌نژادی به دست آوردن ارقام با سازگاری وسیع، عملکرد بالا، پایدار و مقاوم به انواع تنش‌های محیطی می‌باشد. بدین منظور و جهت مقایسه عملکرد و بررسی سازگاری لاین های لوبیا چشم بلبلی، آزمایشی طی سه سال در سه منطقه دزفول، جیرفت و اهواز با تعداد 11 لاین به همراه رقم مشهد (شاهد) در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. نتایج تجزیه واریانس مرکب نشان داد که اثر سال، مکان و اثر متقابل سال در مکان بر همه صفات مورد مطالعه معنی دار بود که نشان می دهد ژنوتیپ ها در مکان ها و سال های مختلف دارای عکس العمل های متفاوتی بوده اند. ضریب تغییر صفات اندازه گیری شده از 7/2 برای صفت تعداد روز تا رسیدگی تا 9/17 برای صفت عملکرد دانه متغیر بود. نتایج مربوط به شاخص های آماری متمایل به مرکز نشان داد که تغییرات صفات اندازه گیری شده در مناطق مختلف زیاد بوده که نشان دهنده تنوع ژنتیکی بالای لاین های مورد بررسی می باشد. بر اساس روش gge biplot برای عملکرد دانه، دو مولفه اصلی اول و دوم به ترتیب 72/47 و 13/23 درصد از تغییرات را توجیه نمودند. این بدان معنی است که بای‌پلات حاصل توانسته است 85/70 درصد از تغییرات ژنوتیپ و اثر متقابل ژنوتیپ × محیط را توجیه ‌نمایند که بیانگر اعتبار نسبتاً بالای نمودار بای‌پلات حاصل از این مطالعه در تبیین تغییرات g + ge است. در مجموع، با توجه به نتایج صفات مورد ارزیابی در مناطق مورد بررسی، تجزیه پایداری عملکرد دانه با استفاده از روش گرافیکی و رتبه ای و با درنظرگرفتن صفت مهم بازارپسندی (اندازه دانه که تابعی از وزن صد دانه می باشد)، لاین 7259 که به لحاظ عملکرد دانه و وزن صد دانه در صدر بهترین لاین های مورد بررسی قرار دارد، برای تمام مناطق مورد آزمایش توصیه می شود.

evaluation of yield stability and adaptability of promising lines of cowpea in hot and dry regions

sustainability refers to consistent production of product (yield stability) in different places and years. the goal of breeding centers is to obtain cultivars with wide adaptability, high yield, stability, and resistance to all kinds of environmental stresses. for this purpose and to compare the yield and to check the compatibility of cowpea lines, an experiment was conducted over three years in three regions of dezful, jiroft, and ahwaz with 11 lines and the mashhad (control) cultivar in the form of a randomized complete block design with three replications. the results of composite variance analysis showed that the effect of year, place, and the interaction of year in place were significant on all studied traits, which shows that genotypes in different places and years have different reactions. the coefficient of variation of the measured traits varied from 2.7 for the number of days to maturity to 17.9 for the grain yield trait. the results related to the statistical measures of central tendency showed that the changes in the measured traits were high in different regions, which indicates the high genetic diversity of the studied lines. based on the gge biplot method for grain yield, the first and second main components explained 47.72 and 23.13 percent of the changes, respectively. this means that the resulting biplot was able to justify 70.85% of the genotype changes and the genotype × environment interaction, which indicates the relatively high validity of the biplot diagram obtained in this study in explaining the g + ge changes. in general, according to the results of the traits evaluated in the investigated areas, analysis of grain yield stability using graphical and ranking methods, and considering the important trait of marketability (grain size, which is a function of the weight of 100 seeds), line 7259, which is at the top of the best investigated lines in terms of seed yield and hundred seed weight, is recommended for all tested areas.