تجزیه به مولفه‌های اصلی برخی از ژنوتیپ‌های ذرت با استفاده از صفات اگرومورفولوژیک تحت شرایط بدون تنش و تنش کادمیوم

تنش کادمیوم، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین تنش‌های غیر زیستی، بر رشد و عملکرد ذرت تاثیر منفی دارد. در این مطالعه، تنوع و ارتباط بین عملکرد و ویژگی‌های مختلف اگرومورفولوژیک لاینهای ذرت در 95 ژنوتیپ ذرت در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در دو شرایط بدون تنش و تنش کادمیوم به صورت گلدانی در فضای باز ایستگاه تحقیقات کشاورزی جیرفت در دو سال ‌زراعی بررسی شد. در شرایط تنش، محلول کلرید کادمیوم با غلظت 30 میلی‌گرم در لیتر در دو مرحله از رشد گیاه (در مرحله شش برگی و ظهور اولین گل‌های نر) اعمال شد. نتایج نشان داد که در هر دو شرایط، بین عملکرد دانه با تعداد دانه در بلال اصلی، وزن هزار دانه، تعداد دانه در ردیف، و وزن چوب بلال همبستگی مثبت و معنی‌داری وجود داشت. در تجزیه به مولفه‌های اصلی، نه و هشت مولفه اصلی اول در هر دو شرایط بدون تنش و تنش شناسایی شدند که به‌ترتیب 79.26 و 76.42 درصد از تنوع کل ژنوتیپ‌ها را توجیه کردند. در هر دو شرایط، مولفه اول به‌عنوان مولفه فنولوژی معرفی شد؛ درحالی‌که مولفه‌های دوم و سوم به‌عنوان مولفه عملکرد و اجزای عملکرد و مولفه ابعادی و تیپ بوته معرفی شدند. مطالعه حاضر نشان داد که صفات عملکرد، اجزای عملکرد و ویژگی‌های فنولوژیک، شاخص‌های کلیدی برای نشان دادن تنوع و تمایز بین ژنوتیپ‌های مختلف ذرت تحت تنش کادمیوم هستند. این تنوع می‌تواند در برنامه‌های به‌نژادی ذرت برای افزایش تحمل به تنش کادمیوم و دست‌یابی به سایر اهداف اصلاحی مانند زودرسی مورد استفاده قرار گیرد.

principal components analysis of some maize genotypes using agromorphological traits under non-stress and cadmium stress conditions

cadmium (cd) stress, as one of the most significant abiotic stresses, negatively affects the growth and performance of maize. in this study, the diversity and relationship between yield and various agromorphological characteristics of maize lines in 95 genotypes were investigated using a randomized complete block design with three replications under two conditions: non-stress and cd stress, in a pot experiment conducted in an open area at the agricultural research station of jiroft during two cropping years. under stress conditions, a cadmium chloride solution with a concentration of 30 mg.l−1 was applied at two stages of plant growth (at the six-leaf stage and the appearance of the first male flowers). in both conditions, the results revealed a positive and significant correlation between grain yield with grain number per main ear, 1000-grain weight, the grain number per row, and ear wood weight. in principal component analysis, the first nine and eight principal components were identified under both non-stress and stress conditions, explaining 79.26% and 76.42% of the total diversity of genotypes, respectively. in both conditions, the first component was identified as the phenology component, while the second and third components were recognized as the yield component, yield components, and the dimensional component, and plant type. the present study showed that yield traits, yield components, and phenological characteristics are key indicators for demonstrating the diversity and differentiation among different maize genotypes under cd stress. this diversity can be utilized in maize breeding programs to enhance tolerance to cd stress and achieve other breeding purposes such as earliness