بررسی پایداری عملکرد دانه لاین‌های امیدبخش برنج با استفاده از تجزیه و تحلیل gge-biplot

یکی از مراحل مهم در برنامه های به‌نژادی، بررسی برهمکنش ژنوتیپ × محیط و گزینش لاین های پرمحصول و پایدار است. در این پژوهش، 20 لاین خالص برنج در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار طی سه سال زراعی 1401-1399 در موسسه تحقیقات برنج کشور (رشت) با هدف شناسایی لاین‌های پرمحصول و پایدار ارزیابی شدند. نتایج تجزیه واریانس مرکب اختلاف معنی داری در سطح احتمال یک درصد برای اثرات اصلی سال، ژنوتیپ و برهمکنش ژنوتیپ در سال نشان داد. نتایج تجزیه پایداری به روش gge-biplot نشان داد دو مولفه اصلی اول در مجموع 43/97 درصد از تغییرات ژنوتیپ و برهمکنش ژنوتیپ در محیط را توصیف کردند که نشان دهنده معتبر بودن روش gge-biplot در توجیه تغییرات عملکرد دانه لاین ها می باشد. لاین های 9، 19، 2، 6، 3 و 16 بر اساس نمودار چندضلعی به عنوان واکنش پذیرترین لاین ها بودند. در نمودار مقیاس بندی متمرکز بر ژنوتیپ لاین 9 نزدیک ترین لاین به ژنوتیپ ایده آل بود. بررسی سایر ویژگی‌های لاین‌های مورد مطالعه نشان داد که سه لاین 9، 10 و 13 دارای زمان رسیدگی و ارتفاع بوته کم‌تر و کیفیت پخت متوسط و مطلوب‌تری نسبت به سایر لاین‌ها بودند؛ از این‌رو، سه لاین مذکور جهت اجرای آزمایش های بعدی به‌منظور معرفی رقم پیشنهاد می‌شوند.

assessing grain yield stability of rice promising lines using gge-biplot analysis

one of the critical stages in plant breeding programs is the genotype-by-environment interaction and the selection of high-yielding and stable genotypes. in this research, 20 pure rice lines were evaluated in a randomized complete block design with three replications over three years (2020, 2021, and 2022) at the rice research institute of country (rasht) for identification of high-yielding and stable genotypes. the analysis of variance of the main effects of year, genotype, and genotype-by-year interaction showed significant differences at 1% probability level. the results of stability analysis using the gge-biplot method showed that the first two components described a total of 97.43% of the variation in genotype and genotype-environment interaction, indicating the validity of the gge-biplot method in explaining performance variations of genotypes. based on the biplot polygon, lines 9, 19, 2, 6, 3, and 16 were identified as the most responsive lines. in the genotype-focused scaling diagram, line 9 was the closest to the genotype ideal line. the analysis of other characteristics of the studied lines revealed that lines 9, 10, and 13 exhibited shorter maturity time and plant height, along with a more moderate and desirable cooking quality compared to other lines; therefore, these three lines are recommended for further experimentation to introduce a new variety.