اثربخشی درمان رفتاری-شناختی بر استرس ادراک‌شده و عملکرد انطباقی بیماران مبتلا به فشار خون بالا

مقدمه: فشارخون بالا به عنوان یک بیماری شایع مزمن، علاوه بر بعد جسمی بر عملکرد روانی بیماران نیز می‌تواند تاثیرگذار باشد. از این‌رو، در پژوهش حاضر، اثربخشی درمان رفتاری-شناختی بر استرس ادراک‌شده و مهارت‌های انطباقی بیماران مبتلا به فشار خون بالا بررسی شد.مواد و روش‌ها: این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی و با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری سه ماهه بود. نمونۀ آماری شامل 36 نفر از بیماران مبتلا به فشارخون بالا مراجعه کننده به مراکز درمانی شهر تهران در سال 1402 بود که با روش نمونه‌گیری هدفمند برگزیده شده و به صورت تصادفی در دو گروه 18 نفری آزمایش و کنترل جایگزین شدند. ابزار پژوهش، شامل مقیاس‌های استرس ادراک‌شده (pss) و عملکرد انطباقی (aps) بود.یافته‌ها: نتایج تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر نشان داد که درمان شناختی-رفتاری بعد از آخرین جلسۀ درمان توانست موجب کاهش استرس ادراک‌شده (53/16=f) و افزایش عملکرد انطباقی (15/27=f) در بیماران مبتلا به فشارخون بالا شود. همچنین اثر درمان شناختی-رفتاری پس از سه ماه بعد از آخرین جلسۀ درمان نیز در بیماران ماندگار بود (0/001>p). نتیجه‌گیری: نتایج حاکی از تاثیر مثبت درمان گروهی شناختی-رفتاری در کاهش فشار روانی و افزایش عملکردهای انطباقی بیماران مبتلا به فشارخون بود. بنابراین پیشنهاد می‌شود در کنار درمان روتین پزشکی، از این روان‌درمانی جهت ارتقای سلامت روان این بیماران استفاده شود.

the effectiveness of cognitive-behavioral therapy on perceived stress and adaptive performance in patients with hypertension

introduction: hypertension, as a common chronic illness, can affect not only the physical well-being of patients but also their psychological functioning. therefore, this study aimed to investigate the effectiveness of cognitive-behavioral therapy (cbt) on perceived stress and adaptive performance in patients with hypertension.methods: this semi-experimental study employed a pretest-posttest design with a three-month follow-up. the statistical sample included 36 patients with hypertension who visited medical centers in tehran in 2023. they were selected through purposive sampling and were randomly assigned to two groups of 18, one experimental and one control group. the research instruments included the perceived stress scale (pss) and the adaptive performance scale (aps).results: the results of repeated measures anova showed that cbt, after the last therapy session, was able to reduce perceived stress (f = 16.53) and increase adaptive performance (f = 27.15) in patients with hypertension. also, the effect of cbt was also lasting in patients three months after the last therapy session (p < 0.001).conclusion: the findings indicate the positive impact of cbt in reducing psychological stress and enhancing adaptive performance in patients with hypertension. therefore, it is recommended to use this psychotherapy alongside routine medical treatment to improve the mental health of these patients.