بررسی تطبیقی «مرگ» در اشعار مولانا و هنری وان بر اساس نظریه‌ی حرکت جوهری ملاصدرا

مسئله‌‌ی‌ مرگ از موضوعات اصلی موردتوجه بیشتر شاعران و فیلسوفان جهان بوده و هست. شاعران عارف‌مسلکی مانند مولانا در شعر فارسی و هنری وان در شعر انگلیسی در اشعار خویش بسیار به این مسئله پرداخته‌اند. آن‌ها نه‌تنها مرگ را پایان زندگی نمی‌دانند؛ بلکه آن را دریچه‌ی‌ آغاز زندگی جاودانه معرفی می‌کنند. ازسوی‌دیگر، ملاصدرا فیلسوف بزرگ اسلام و ایران، نیز مرگ را رهایی از بند جسم می‌داند؛ چون بشر بنابر حرکت جوهری به پیوند با ذات لایزال الهی گرایش دارد. بنا بر اعتقاد عارفان و سالکان بهتر است که فرد قبل از مرگ جسمی با قطع تعلقات جسمانی، مرگ عرفانی را تجربه کند تا هم راحت‌تر با آن کنار بیاید و هم زودتر به ذات لایزال الهی که غایت اوست، بپیوندد‌. پژوهش حاضر به بررسی توصیفی-‌ تحلیلی اشعار مولانا و هنری وان بر اساس آرای ملاصدرا در ارتباط با مسئله‌ی مرگ می‌پردازد و نتایج بررسی‌ها نشان می‌دهد که اگرچه این سه نفر در دوره‌های تاریخی، زبانی و جغرافیایی دور از هم می‌زیسته‌اند؛ اما عقاید شخصی و مذهبی مشترکی دارند.

a comparative study of “death” in the poetry of rumi and henry vaughan based on mulla sadra’s theory of substantial motion

the issue of death has been one of the main issues of concern to most of the world’s poets and philosophers. well-known poets such as rumi in persian literature and henry vaughan in english literature have addressed this issue a lot in their poems. they do not consider death as the end of life, but introduce it as the gate of the eternal life. mullah sadra, the great islamic and iranian philosopher, also considers death to be a release from the bondage of the body because human beings have the tendency to connect with the eternal essence of god. following the principle of substantial motion. according to mystics and theosophists, it is better for a person to experience death before physical death by ignoring physical ties, so that he can cope with it more easily and join the eternal essence of god, which the ultimate goal. the present research is a descriptive-analytical investigation of rumi and henry vaughan’s poems based on mulla sadra’s opinions regarding the concept of death. the results of the research show that although these three people lived in historical, linguistic and geographical periods far from each other, they have many similar personal and religious beliefs regarding death.