نقد و بررسی مقالات تاریخ ادبیاتی منتشر شده در مجلۀ جستارهای نوین ادبی از آغاز تا سال 1403

پرسش اصلی مقاله آن است که مقالات تاریخ ادبیاتی در مجلۀ دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد از آغاز انتشار (1344) تا سال 1403 چه وضعیتی دارند؟ برای یافتن پاسخ و بر اساس شیوۀ توصیفی – تحلیلی ابتدا به سراغ مدیریت مجله می‌رویم. مدیرمسئول، سردبیر و هیئت تحریریه سیاست‌گذاران مجله هستند و خط‌مشی مجله را تعیین می‌کنند. در بخش دوم، سعی کرده‌ایم دوره‌های انتشار مجله را بر اساس متغیرهای برون‌متنی و تغییرات درون‌نهادی تعیین کنیم. با اندکی اغماض می‌توان هر دهه از بازۀ زمانی مذکور را یک دوره قلمداد کرد. در این بخش نشان داده‌ایم که در هر دوره بسامد انتشار مقالات تاریخ ادبیاتی چگونه بوده است. مسالۀ بعدی رویکرد نویسندگان مقالات تاریخ ادبیاتی است. در بین مقالات هفت رویکرد اصلی سراغ جستیم: اسنادی‑توصیفی، اسنادی‑تحلیلی، تطبیقی، ژانری، تحلیل گفتمان، نظریه‌پردازی و تاریخ ادبیات دریافت. هم‌چنین به این پرسش هم پرداختیم که نویسندگان مقالات در چه زمینه‌هایی مباحث تاریخ ادبیاتی را مطرح کرده‌اند. بررسی ما نشان می‌دهد که آن‌ها نُه زمینۀ اصلی را برگزیده‌اند: زندگی‌نامه‌ای، حماسی، عرفانی، بررسی‌های برون‌متنی، گونه‌شناسی، تطبیقی، تذکره‌پژوهی، ادبیات معاصر، ادبیات عامیانه و نظریه‌پردازی. میزان توجه به این زمینه‌ها در دهه‌های موردبررسی پرسش نهایی مقاله است.

critical review of literary historical articles published in the journal of new literary studies from its inception to 2024

the central question of this study concerns the status and evolution of literary-historical articles published in the journal of the faculty of letters and humanities, ferdowsi university of mashhad from its inception in 1965 to 2024. to address this question, and based on a descriptive–analytical method, the study first examines the journal's management structure. the editor‑in‑chief, managing director, and editorial board are identified as the key policy‑makers who determine the journal's intellectual orientation. in the second part, the periods of the journal's publication are classified according to extra‑textual factors and internal institutional changes. with some flexibility, each decade within the examined timeframe may be regarded as one period. this section demonstrates the frequency and distribution of literary‑historical articles within each period. the next issue investigated is the methodological approaches adopted by the authors of these articles. seven main approaches are identified: documentary–descriptive, documentary–analytical, comparative, generic, discourse‑analytic, theoretical, and reception‑based literary historiography. the study further explores the thematic domains in which the authors have addressed literary‑historical questions. nine principal domains have been identified: biographical, epic, mystical, extra‑textual studies, typology, comparative studies, tazkira research, modern literature, folk literature, and theorization. finally, the study evaluates changes in the degree of scholarly attention devoted to these domains across the examined decades.