منابع و مآخذ عین القضات همدانی در تمهیدات و نامه ها

عین‌القضات همدانی از بزرگ‌ترین عارفان و متفکران سدۀ ششم هجری است که اندیشه‌های ژرف و بدیع او، عرفان و تصوّف اسلامی را بیش‌ازپیش بارور کرده است. بی‌تردید جستجو در منابع آثار و نوشته‌های او، سرچشمه‌ها و بن‌مایه‌های فکری و اندیشگانی او را به ما نشان می‌دهد. این مقاله بر آن است تا با پژوهش در منابع و مآخذ اندیشه‌های قاضی همدانی، سرچشمه‌های تفکرات ژرف و عمیق او را تا حد امکان نشان دهد. نتایج پژوهش نشان‌دهندۀ آن است که منابع عین‌القضات فراتر از آثار برادران غزالی و ابوطالب مکی است. این منابع را می‌توان به دو دسته تقسیم کرد: 1. منابعی که عین‌القضات در آثار خود به آن‌ها اشاره کرده است؛ مانند آثار ابوحامد غزالی، قوت القلوب مکی، رسالۀ اضحویه و سخنان و آثار حلاّج و سهل تستری. 2. منابعی که قاضی به آن‌ها اشاره‌ای نکرده است اما از آن‌ها تاثیر گرفته است که عبارتند از تعرّف کلابادی، تهذیب الاسرار خرگوشی، حقائق التفسیر سلمی، شرح التعرّف مستملی بخاری، و رسالۀ قشیریه ابوالقاسم قشیری.

sources and references of ayn al-quḍāt hamadānī in tamhīdāt and letters

ayn al-quḍāt hamadānī stands as one of the most remarkable mystics and intellectuals of the sixth century ah, whose profound and innovative insights have played a pivotal role in enriching islamic mysticism and sufism. delving into the sources of his works and writings provides invaluable insights into the intellectual foundations and origins of his ideas. this study seeks to systematically examine the sources and references of qadi hamadānī's thoughts, aiming to uncover the roots of his profound reflections as comprehensively as possible. the findings reveal that ayn al-quḍāt's intellectual heritage extends beyond the works of the ghazali brothers and abu talib makki. his sources can be categorized into two distinct groups: 1. those explicitly referenced in his works, including the writings of abu hamid ghazālī, qūt al-qulūb by makki, risālat al-aḍḥawiyya, and the sayings and works of ḥallāj and sahl tustarī; 2. those not directly mentioned but influential, such as al-taʿarruf by kalābādhī, tahdhīb al-asrār by khargūshī, ḥaqāʾiq al-tafsīr by sulamī, sharḥ al-taʿarruf by mustamlī bukhārī, and risāla qushayriya by abu al-qasim qushayri.