تحلیل رمان هزار خورشید تابان در پرتو جرم‌شناسی جنسیت‌محور

مطالعات جرم‌شناسی انتقادی ریشۀ اصلی ارتکاب جرم را در توزیع نابرابر قدرت در جامعه جست‌وجو می‌کنند. رویکردهای جنسیت‌محور به‌عنوان یکی از شاخه‌های مهم جرم‌شناسی انتقادی، به بررسی نقش جنسیت در فرآیند ارتکاب جرم، مجازات و برخورد دستگاه عدالت کیفری می‌پردازد. این پژوهش درصدد است با بررسی رمان «هزار خورشید تابان»، نظریات و اندیشه‌های جرم‌شناسی جنسیت‌محور را موردبررسی و ارزیابی قرار دهد. بدین منظور، برای دستیابی به معنا و خوانش عمیق متن، از روش تحلیل محتوای کیفی استفاده می‌شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که جرائم علیه زنان در رمان، پدیده‌‌ای است برساخته که به‌منظور اعمال سلطۀ جنسیتی شکل می‌گیرد. جرائم قدرتمندان به‌عنوان بزهکاران صاحب‌منصب و امین نادیده گرفته می‌شود و در مقابل با جرائم فرودستان و به‌ویژه جرائم زنان با تسامح صفر برخورد می‌شود. حکومت طالبان در رمان برخی از آداب‌ورسوم زنانه را مورد جرم‌انگاری قرار می‌دهد و با جنایی‌سازی فرهنگ، بستری را برای ارتکاب جرائم مقاومتی پدید می‌آورد. همچنین، فرهنگ دفاع از ناموس و کنترل زنان، موجب وقوع قتل‌های ناموسی و خشونت‌های خانگی می‌شود که در جامعه به‌عنوان امری عادی نهادینه شده است. بزهکاری زنان در چنین ساختاری، به دلیل وابستگی اقتصادی، فشار فرهنگی و هژمونی مردانه رخ می‌دهد؛ بنابراین، راهکار پیشگیری از جرائم زنان، اصلاح ساختارها و سالم‌سازی فرهنگی است.

a gender-based criminological analysis of the novel a thousand splendid suns

critical criminology locates the root causes of crime within the unequal distribution of power in society. gender-based approaches, as a major strand of critical criminology, examine how gender influences patterns of offending, punishment, and responses from the criminal justice system. this study seeks to explore gender-focused criminological theories through an analytical reading of the novel a thousand splendid suns. to achieve a deeper understanding of the text, the study employs a qualitative content analysis methodology. the findings reveal that crimes against women in the novel are socially constructed mechanisms designed to enforce gender domination. crimes committed by powerful actors—those occupying positions of authority and trust—are largely ignored, while offenses committed by marginalized individuals, particularly women, are met with zero tolerance. the taliban regime in the novel criminalizes certain female customs and, through the criminalization of culture, creates conditions conducive to acts of resistance-based deviance. furthermore, the cultural imperatives surrounding honor and the control of female behavior give rise to honor killings and domestic violence, which become normalized within the social fabric. women's criminality in this context emerges as a byproduct of economic dependency, cultural pressure, and patriarchal hegemony. as such, effective prevention strategies for women's offending must address structural reform and cultural sanitization.