تصویر آرمانی شاه اسماعیل صفوی؛ تاثیر شاهنامه بر ترسیم سیمای شاه اسماعیل صفوی به‌مثابه قهرمان ‏حماسی در کتاب فتوحات شاهی

شاهنامه فردوسی متشکل از مجموعه‌ای از آداب و سنن ایرانی، اسطوره‌ها، فرهنگ، اصول سیاست‌وزری، تاریخ و‏…‏ پیشااسلامی فلات ایران است که به‌واسطه ارزش و بیان هنری یکی از مهم‌ترین دلایل ماندگاری چنین مفاهیمی میان ساکنان این اقلیم بوده است. در طول تاریخ، این تاثیر علاوه بر همه ابعاد فرهنگی، بر آداب کشورداری نیز موثر افتاد. ازآنجاکه مرز تاریخ و حماسه و اسطوره تا دوران معاصر چندان روشن نبوده است، تصویر شاه آرمانی و قهرمانان حماسی، در اذهان عمومی نیازی تولید می‌کرد که مورخان و شاعران و ‏…‏ دستگاه‌های تبلیغاتی هر سلسله و یا هر حاکمی باید بدان پاسخ می‌دادند. در آغاز دوره صفوی گستره تاثیر چشم‌گیر شاهنامه، هم بر مردم و هم بر شاه اسماعیل باعث شد، مورخی چون امینی‌هروی گاه خاسته و گاه ناخواسته از سویی به اتصاف شاه به ویژگی‌ها و خویش‌کاری‌های قهرمانان حماسی ملتزم شود و از دیگر سو با تقلید و الگوبرداری از نحوه و روش انشا در وجوه بلاغی و روایی شاهنامه، به ترسیم سیمای شاه اسماعیل در قالب شاهی آرمانی در کتاب فتوحات شاهی بپردازد.

the idealized image of shah ismail safavi the influence of the shahnameh on his portrayal as an epic hero in the fotuḥāt-e shāhī

the shahnameh of ferdowsi comprises a collection of iranian customs, traditions, myths, culture, principles of governance, history, and pre-islamic elements of the iranian plateau. its artistic value and expression have been among the most significant reasons for the enduring presence of such concepts among the inhabitants of this region. throughout history, this influence has significantly impacted not only cultural dimensions but also the practices of statecraft. given that the boundaries between history, epic, and myth have not been clearly defined up to contemporary times, the image of the ideal king and epic heroes created a need in public consciousness that historians, poets, and other propagandists of each dynasty or ruler had to address. at the beginning of the safavid period, the remarkable influence of the shahnameh on both the people and shah ismail led a historian like amini heravi to sometimes consciously and sometimes unconsciously adhere to the characteristics and functions of the epic heroes when describing the king. simultaneously, by imitating and drawing from the rhetorical and narrative style of the shahnameh, he sought to portray shah ismail as an ideal king in his work futuhat-e shahi.