ثروت علمی و سنجش پراکندگی جغرافیایی آن در ایران

این پژوهش به توصیف مفهوم ثروت علمی و ارایه چارچوبی برای اندازهگیری و بازنمایی وضعیت پراکندگی جغرافیایی ثروت علمی میپردازد و برای این کار، توزیع ثروت علمی در ایران را مطالعه میکند. هدف اصلی این مقاله، مطالعه الگوهای مشارکت استانهای ایران در تولید علم از یک سو و در بهره گیری از تولیدات علمی کشور از سوی دیگر است. دادههای مورد استفاده در این تحقیق شامل پایاننامه و مقالات نمایه شده در پایگاههای اطلاعاتی ایرانداک است. در مقاله حاضر، ابتدا مبانی نظری و پیشینه علمی موجود در خصوص تولید علم مورد مطالعه قرار گرفته است. سپس شاخصهای تعیین کننده ثروت علمی بررسی و دسته بندی شدهاند. در ادامه، سی و یک استان کشور بر اساس دو معیار کلان میزان مشارکت در تولید محصولات علمی و میزان بهرهمندی از یافتهها و تولیدات علمی کشور مطالعه شدهاند. در نهایت، رده بندی استانها بر اساس مشارکت در ثروت علمی کشور با بهره گیری از پنج شاخص مختلف صورت گرفته است و استانهای ثروتمند، برخوردار و محروم علمی کشور مشخص شدهاند. نتایج نشان میدهد که 70% ثروت علمی کشور مربوط به 20% استانهای ایران است. همچنین یافتهها حاکی از سهم بسیار زیاد استان تهران در ثروت علمی کشور با در نظر گرفتن تمامی معیارهاست. نتایج به دست آمده میتواند ضمن ارایه تصویری از وضعیت پراکندگی ثروت علمی در کشور، امکان برنامهریزی برای توسعه علمی متوازن مناطق را فراهم سازد.