چالش‌ها و الزاماتِ پشتیبانی از فارسی در نرم‌افزارهای استناددهی

هدف:پژوهش‌های اخیر نشان داده است در ایران دستورالعمل شیوه‌های معتبر استناددهی به خوبی رعایت نمی‌شوند. از جمله نتایج این تحقیقات در بهبود وضعیت استناددهی، توجه و آشنایی محققین با نرم‌افزارهای مدیریت مراجع بوده است. اما نرم‌افزارهای فعلی استناددهی و مدیریت مراجع، پشتیبانی مناسبی از زبان فارسی ندارند. یک دلیل عدم پشتیبانی مناسب از زبان فارسی، فقدان ملزومات مدونِ موردنیاز، برای پیاده‌سازی نرم‌افزاری است. این فقدان نیازمندیها در بخش نحوه‌ی ارجاع دو زبانه به مقالات در بسیاری از وبگاه‌‌های نشریات علمی نیز مشاهده می‌شود. هدف در این پژوهش کاربردی،‌ بررسی مشکلات محلی‌سازی نرم‌افزارهای استناددهی در زبان فارسی و ارائه‌ی راهکارهای عملیاتی است. روش شناسی: در این پژوهش، با روش‌شناسی «مرور روایتی» چندین نرم‌افزار داخلی و بین‌المللی مورد مطالعه و الزامات نرم‌افزاری در این برنامه‌ها برای پشتیبانی از زبان‌های دیگر با تاکید بر زبان فارسی بررسی شده است. امکان چینش راست به چپ مآخذ، درج مترادف کلمات خاص، درج همزمان مراجع فارسی و انگلیسی و مقدم بودن منابع فارسی در هنگام مرتب‌سازی منابع از جمله مواردی هستند که یک نرم‌افزار استناددهی برای پشتیبانی از فارسی باید داشته باشد. یافته‌ها: به منظور سازگاری شیوه‌های استناددهی مرسوم برای استفاده در زبان فارسی فیلدهای اطلاعاتی جدید و هماهنگ با نرم‌افزارهای روز دنیا باید درنظر گرفته شود که در متن نوشتار ذکر شده است. همچنین با توجه به فیلدهای پیشنهادی، توصیه می‌شود اطلاعات کتابشناختی دو زبانه در پایگاه‌های اطلاعات علمی به صورت مجزا برای هر زبان منتشر شود. نتیجه‌گیری: بدون توافق و تدوین یک سری ملزومات ضروری، امکان برنامه‌نویسی و استفاده همه‌گیر از شیوه‌نامه‌های فارسی وجود ندارد. این ملزومات می‌توانند در سطح ملی و بین‌المللی پیگیری و وضع شوند تا در نرم‌افزارهای مدیریت مراجع و سایتهای مجلات و پایگاه‌های اطلاعات علمی لحاظ شوند.

challenges and requirements of persian language support in citation software

background and objectives: one of the most important indicators of research activities is the number of citations to a particular work. unfortunately, recent studies have shown that the guidelines for proper citation methods are not well adhered to in iran. most studies have indicated that a significant proportionof researchers make multiple citation errors. among the causes of these errors are researchers' unfamiliarity with reference management software (citation management software or bibliographic management software) and the absence of a consistent and pertinent citation method based on the requirements of the persian language. with the assumption that a substantial portion of these problems are attributable to thelack of complete support for the persian language in related software, this paper examines the relevant challenges and makes recommendations consistent with global policies for addressing these issues. the areas of software that are examined include microsoft word, tex typesetting software, several commonprograms in the field of reference management in these two software, and a number of scientific journal databases in the country.methodology: the research method was a narrative review and included reviewing several international anddomestic citation management software and investigating their requirements to support other languages.among the requirements for citation management software to support persian is the ability to typeset references from right to left, use synonyms for specific words, have both persian and english references simultaneously, and prioritize persian references when sorting references. some of the requirements forlocalizing and supporting the persian language (multilingual referencing) that have been discussed in this article are as follows : left-to-right and right-to-left layout of references, including proper synonyms such as edition and volume, simultaneous inclusion of persian and english references, priority of persian bibliographic when sorting references, and labeling citations in persian and transliteration of author names to other languages.