ارزیابی کارایی سه مدل‌ تجربی در تخمین تبخیر-تعرق پتانسیل (مطالعه موردی: حوضه دریاچه ارومیه)

هدف این مطالعه، یافتن مناسب‌ترین روش تخمین et0 از بین سه مدل تجربی که نیاز به داده‌های کم هواشناسی دارند، در حوضه‌ دریاچه ارومیه می‌باشد. برای این کار، از داده‌های روزانه نه ایستگاه هواشناسی بهره گرفته شد. سه مدل مذکور شامل مدل‌های تورک، دورنبوس و پروت (dp) و بلانی‌کریدل (bc) بودند که دقت آنها با مدل فائو پنمن‌‌‌‌‌ مانتیث‌ (fao56pm) ارزیابی شد. عملکرد مدل‌ها با سه معیار ضریب تعیین (r2)، جذر میانگین مربعات خطا(rmse) و میانگین خطای مطلق (mae) ورد ارزیابی واقع شد. نتایج نشان داد که میانه مقادیر r2 ایستگاه‌ها در مورد مدل‌های تورک و bc معادل 0.9 و برای مدل dp حدود 0.75 بود. در مدل تورک، میانه مقادیر rmse حدود 2 (mm day 1) و برای مدل های bc وdp به‌ترتیب، حدود2.20 و 3.5 (mm day 1) بود. میانه آماره mae ایستگاه‌های منتخب، برای مدل تورک از 1 (mm day 1) نیز کمتر بود. این رقم در مورد مدل bc و dp به‌ترتیب، حدود 1.9 (mm day 1) و 2.5 (mm day 1) بود. بنابراین، می‌توان نتیجه گرفت که مدل تورک مناسبترین مدل برای تخمین et0 در حوضه دریاچه ارومیه می‌باشد. برای مدیریت بهتر منابع آب این حوضه لازم است از آب بصورت منطقی و بهینه استفاده شود.

evaluation of the three empirical models in estimation of potential evapotranspiration (case study: urmia lake basin)

background and objectivesone of the main elements of hydrological cycle is evapotranspiration. accurate estimate of this element is so crucial in agricultural water management. the reference crop potential evapotranspiration (et0) is defined as the rate of evapotranspiration from a clipped green grass with a height of 8-12 cm, well irrigated and without nutrition deficiency in a given time (mainly day). in such conditions the hypothetical effective grass leaf area index is 2.88 m2m-2 (allen et al. 1998). the aim of this study is to find the most suitable method among the three empirical et0 models that needs less meteorological parameters in urmia lake basin. for this purpose, daily climatic data of the nine weather stations selected across the urmia lake basin were used.methodologythe study area is the urmia lake basin located in north west part of iran with an area of about 52000 square km. this basin faced with water deficiencies problem in recent years that led to shrinkage the water surface of the lake dramatically. the water in the lake is hypersaline and was found as the second saline lake after the dead sea in middle east. the three candidate models used here are the turk, doorenbos and pruitt (dp), and blaney-criddle (bc) models. their accuracies were evaluated with the fao-56 penman–monteith (fao56pm) model (allen et al. 1998). the main reason in selecting the fao56pm method as a bench mark to evaluate other three methods is that this approach is physically based and explicitly incorporates both physiological and aerodynamic parameters (sentelhaset al. 2010). also, this method was used as the bench mark method in previous published papers (allen et al. 1998, sentelhaset al. 2010, tabari 2010). data in daily scale were collected from islamic republic of iran meteorological organization (irimo). the data are the wind speed in 10 m height (u10), maximum air temperature (tmax), minimum air temperature (tmin), relative humidity (rh) and actual sunshine hours (n). the u10 converted to the two m height wind speed (u2) using the equation presented in nandagiri and kovoor (2005). the mean daily air temperature (tmean) evaluated using the arithmetic mean of tmax and tmin. all the equations used in estimation of other parameters are included in the work of dinpashoh et al. (2011). the quality of data inspected visually and few missing values constructed using the most suitable method for each of the climatic parameters (hasanpour kashani and dinpashoh. 2012). the performances of the candidate models wereevaluated.using the three criteria which are the coefficient of determination (r 22), root mean square error (rmse), and mean absolute error (mae).