مطالعه مقایسه ای رفتار هیدرولیکی جریان عبوری از روی سرریز شوت پله‌ای و بدون پله

سرریزهای پله‌ای در مقایسه با انواع دیگر سرریزها با داشتن قابلیت‌هایی همچون استهلاک قابل‌ملاحظه انرژی، تطبیق سازه‌ای آن‌ها با تکنولوژی سدهای بتن کوبیده غلتکی و هوادهی خود به خودی جریان، گزینه مناسب و اقتصادی برای سدهای بلند محسوب می‌شوند. در دهه‌های اخیر تحقیقات زیادی بر روی رژیم‌های مختلف جریان عبوری، نحوه استهلاک انرژی و تاثیر شکل هندسی پله‌ها بر روی آن به انجام رسیده است. در این تحقیق به بررسی عددی مشخصه‌های هیدرولیکی جریان در رژیم غیر ریزشی سرریز پله‌ای موردمطالعه و مقایسه کمی و کیفی آن‌ها با جریان در شوت نظیر بدون پله پرداخته شده است. با تهیه مدل‌های عددی از سرریز به کمک نرم‌افزار fluent و به‌کارگیری مدل توربولانسی k e rng و روش چندفازی mixture به تحلیل هیدرولیکی مقایسه‌ای جریان اقدام نموده و به‌منظور صحت سنجی عملکرد مدل عددی از داده‌های آزمایشگاهی مدل فیزیکی سرریز سد ژاوه استفاده شده است. نتایج حاصل از تحقیق نشان می‌دهد که به دلیل وجود پله‌ها در طول شوت سرریز، با کاهش قابل‌ملاحظه طول لایه مرزی و امکان ورود هرچه زودتر هوا از سطح آزاد جریان سرریز و بالا بودن اندیس کاویتاسیون در کل طول سرریز از حد بحرانی، ریسک وقوع کاویتاسیون و در نتیجه تخریب ناشی از آن در سرریز پله‌ای مورد مطالعه مطرح نمی‌باشد در مقابل در سرریز شوت نظیر بدون پله احتمال وقوع پدیده کاویتاسیون و خوردگی سطح سرریز ناشی از آن در محدوده 56 متری از تاج سرریز به طرف پایین‌دست بسیار بالاست. به ازای دبی طراحی سرریز،اختلاف استهلاک انرژی بر روی سرریز پله‌ای و شوت نظیر بدون پله 46% می‌باشد.

comparison of hydraulic behavior of flow over stepped spillway and chute spillway

background and objectivesstepped spillways are convenient and economical options for high dams compared to other types of spillways because of their special abilities such as construction procedure compatibility with the roller compacted concrete dams (rcc dam) technology and the ability of self-aeration of flow and reduction the stilling basin dimensions at the downstream dam toe due to significant energy dissipation. depending on the discharge rate, step height and slope, three flow regimes can be identified on stepped spillways: nappe, transition, and skimming flow. nappe flow occurs for relatively low discharge rates and lower slopes. transition flow with a range of intermediate flow rates has a chaotic flow motion with intense splashing. skimming flow occurs for relatively higher discharge rates and steeper slopes, is characterized by a flow over the pseudo-bottom formed by small vortices between steps. on a stepped spillway, the steps act as macro roughness elements, contributing to enhanced energy dissipation and significant aeration. in a skimming flow, the upstream flow motion is nonaerated, and the free surface appears smooth and glossy up to the inception point of free-surface aeration. in this developing flow region, a turbulent boundary layer grows until the outer edge of the boundary layer interacts with the free surface and air entrainment takes place. in recent decades, much research has been done on various flow regimes over the stepped spillway, the way they dissipate energy and the impact of the geometry of the steps on flow structure. in this research, hydraulic performance of skimming flow over zhaveh stepped spillway has been studied and qualitative and quantitative comparison of flow between stepped and chute spillways has been presented.methodologya 2d numerical models of spillway has prepared using fluent 6.3.26 software, k-e rng turbulence model and mixture multiphase flow method to simulate and calculate the hydraulic characteristics of the energy dissipation of spillways. the softwares to create the spillways geometry and mesh were solidworks and gambit respectively. the meshes in the tank section were quadrilateral and due to irregular geometry and the presence of stairs, meshes in the spillway and chute section were tri / pave. the boundary conditions were velocity inlet for inlet flow, free pressure inlet for free surface flow, outlet pressure for outflow and wall for floor and stairs. the numerical model has been calibrated applying experimental data extracted from the physical model of the zhaveh spillway. it is stepped spillway with a height of 85 m and located on the zaveh river at the junction of the gavrood and gheshlagh rivers at 35 km south of sanandaj city. the spillway with a crest length of 55 m and a side slope of 1.2v:1h (50.19 degrees) located on the body of the zhaveh dam.