اثر محلول‌پاشی کیتوزان بر فیزیولوژی تحمل به سرما و زمان شکفتن جوانه در انگور یاقوتی

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر محلول‏پاشی کیتوزان (غلظت‏های صفر ، 5، 10 و 20 گرم در لیتر) در مرحله نوک پنبه ای (اواخر اسفند) بر زمان شکفتن جوانه و شاخص های فیزیولوژیکی مرتبط با تحمل به سرمای بهاره انگور یاقوتی در سال های 1400 و 1401 انجام گرفت. بر اساس نتایج شکفتن جوانه در تاک های تیمار شده با غلظت 10 گرم در لیتر در مقایسه با تاک های شاهد تا 6 روز به تاخیر افتاد. کاربرد کیتوزان به ویژه غلظت 20 گرم در لیتر باعث افزایش اسید آبسیزیک و کاهش اسید جیبرلیک در جوانه‏های تاک شد. به علاوه تیمار 20 گرم در لیتر موجب افزایش 15.16 درصدی مقدار آب جوانه و کاهش 33.24 درصدی نشت یونی نسبت به تاک‏های شاهد شد. بیشترین مقدار پرولین، پروتئین، کربوهیدرات، قندهای محلول، فنول کل و فعالیت آنزیم‏های آنتی اکسیدان مربوط به تاک‏های تیمار شده با غلظت 10 و 20 گرم در لیتر کیتوزان بود. همچنین، کمترین مقدار مالون دی آلدهید (3.19 میکرومول در گرم وزن‏تر) و پراکسید هیدروژن (5.34 میکرومول در گرم وزن‏تر) در جوانه تاک‏های تیمار شده با غلظت 20 گرم در لیتر مشاهده شد. با افزایش غلظت کیتوزان مقدار رنگیزه‏های فتوسنتزی برگ و پلی آمین‏ها در جوانه افزایش یافت. همچنین تاک های تیمار شده با غلظت 10 گرم در لیتر، مقدار پتاسیم، فسفر و کلسیم بیشتری داشتند. به طور کلی محلول پاشی با غلظت 10 و 20 گرم در لیتر کیتوزان در مرحله نوک پنبه ای جوانه با تاثیر بر مقادیر هورمون ها، پلی آمین ها و دیگر شاخص های فیزیولوژیکی ضمن القاء تحمل به سرما، تا 6 روز باعث تاخیر در زمان شکفتن جوانه‏های انگور یاقوتی شد.

effect of chitosan spray on cold tolerance physiology and budburst time of ’yaghooti’ grapevine

the present study aimed to investigate the effect of foliar spray of chitosan (cs; 0, 5, 10 and 20 gr/l) at wooly bud stage (late march) on budburst time and physiological indices related to spring cold tolerance of ’yaghooti’ grapevine during 2021 and 2022. based on the results, budburst time in vines treated with 10 gr/l cs was delayed up to 6 days compared to the control vines. also, cs at 20 g/l, increased abscisic acid and decreased gibberellic acid in the bud. furthermore, the 20 g/l of cs caused a 15.16% increase in the bud water content and a 33.24% decrease in ionic leakage of plant compared to the control. the vines sprayed with cs, especially the concentration of 10 and 20 g/l, had the highest amount of proline, protein, carbohydrates, soluble sugars, total phenol and activity of antioxidant enzymes. in addition, the lowest accumulation of mda content and h2o2 occurred in the leaves of grape in the treatment of 20 g/l cs. with the increase in cs concentration, the amount of leaf photosynthetic pigments and bud endogenous polyamines in the leaves of grapevine increased. vines treated with 10 g/l of cs had more potassium, phosphorus and calcium content. in general, spraying with cs at 10 and 20 gr/l in wooly bud stage through affecting bud’s hormones, polyamines and other physiological indices, while inducing cold tolerance, delayed budburst time up to 6 days in ’yaghooti’ grape.