پاسخ‌های مورفولوژیک، فیزیولوژیک و بیوشیمیایی انگور رقم ’بیدانه قرمز’ پیوندی روی هفت پایه به تنش کم آبی، جهت شناسایی متحمل‌ترین ترکیب پایه و پیوندک

تنش خشکی یکی از مهمترین محدودیت‌ها در تولید محصولات کشاورزی، به‌خصوص باغبانی در نقاط مختلف جهان و ایران می‌باشد. با توجه به تغییرات اقلیمی که در چند سال اخیر اتفاق افتاده است، می‌توان با بررسی و انتخاب ارقام متحمل به تنش خشکی، تولید پایدار انگور در شرایط تنش آبی را فراهم نمود. به‌همین منظور، پژوهشی در طی سالهای1400 1397 در شرایط باغ و به صورت آزمایش اسپیلت پلات بر پایه بلوک کامل تصادفی با سه تکرار برای بررسی تاثیر تغییرپذیری پتانسیل آب خاک برصفات ریخت شناختی، فیزیولوژیک و بیوشیمیایی ارقام انگور متحمل تا حساس به خشکی انجام شد. تیمارها شامل هفت رقم انتخابی انگور (’بیدانه قرمز’، ’بیدانه سفید’، ’رشه ’،’ساهانی ’، ’کره رویه’، ’مولایی ’ و ’چفته’) به‌عنوان پایه، و پیوندک رقم’بیدانه قرمز’ و سه سطح تنش خشکی، شامل رطوبت زراعی (شاهد)، 75 درصد (تنش متوسط) و 55 درصد (تنش شدید) تخلیه رطوبت زراعی بودند. در این تحقیق، صفات تعداد برگ، طول شاخه، سطح برگ، وزن تر و خشک برگ، تراکم روزنه، نشت یونی، میزان پایداری غشای سلولی، محتوای نسبی آب برگ، کلروفیل، کارتنوئید، پرولین، کربوهیدرات محلول، میزان مالون دی آلدئید و کاتالاز اندازه گیری شدند. نتایج نشان داد که اثر متقابل تنش خشکی و رقم بر صفات سطح برگ، محتوای نسبی آب برگ، کربوهیدرات محلول، پرولین، کلروفیل کل، کارتنویید، کاتالاز و مالون دی آلدئید مورد بررسی در سطح یک درصد معنی دار بود. همچنین، اثرات ساده تنش خشکی بر صفات تعداد برگ، طول شاخه، وزن تر برگ، تراکم روزنه، نشت یونی و پایداری غشای سلولی معنی دار بود. با تنش آبی شدیدتر، میزان پرولین و کاتالاز افزایش و میزان کلروفیل کل و پایداری غشای سلولی کاهش یافت. به طورکلی، انگور رقم ’بیدانه قرمز’ پیوند شده روی پایه های ’چفته’، ’مولایی’ و ’کره رویه’ در اغلب صفات، پتانسیل بالاتری را از نظر تحمل به تنش خشکی در شرایط تاکستان نسبت به دیگر ترکیب های پیوندی مورد آزمایش نشان دادند.

morphological, physiological and biochemical responses of ’bidaneh ghermez’ grape scion on seven rootstocks to water deficit, to identify the most tolerant rootstock and scion combination

drought stress is one of the most important abiotic stresses restricting agricultural production, especially horticultural products, in different parts of the world and iran. regarding climate changes happened in the last few years, a sustainable production of grape is feasible in regions with drought stress using tolerant cultivars. to this end, an experiment was conducted in a split plot design based on a randomized complete block (rcbd) with three replications during 2018 2021, at vineyard condition. at first, ’bidaneh ghermez’ cultivar as scion were grafted on seven grape cultivars (’bidaneh ghermez’, ’bidaneh sefid’, ’rashe’, ’sahani’, ’kare royeh’, ’moulai’, and ’chafte’) then grafted plants were subjected to three levels of drought, including field capacity (fc) (as control), 75% (moderate stress), and 55% (as severe stress) moisture depletion at 5 6 leaf stage. some morphological, physiological and biochemical traits were measured after two months. the results showed that the interaction of drought × cultivar was significant in terms of leaf surface traits, rwc, soluble carbohydrates, proline, total chlorophyll, carotenoids, catalase, and mda (p<0.01). in addition, the main effect of drought significantly influenced leaf number, branch length, leaf fresh weight, stomatal density, electrolyte leakage, and cell membrane stability. furthermore, the result of the mean comparison showed that mounting the severity of drought level led to an increase in the amount of proline and catalase, and a reduction in the amount of total chlorophyll and cell membrane stability. in conclusion, ’bidaneh ghermez’ cultivar grafted on the rootstocks of ’chafte’, ’moulai’ and ’kare royeh’ had a higher potential to be used as tolerant cultivars to drought stress compared to the other grafted combinations, examined in a vast majority of the studied traits.