بررسی ریخت‌شناسی برخی از نژادگان‌های برانجیر (ficus carica var. caprificus) در استان فارس

بررسی ویژگی‌های گوناگون ژنوتیپ‌ها و ارقام گام نخست در پژوهش‌های اصلاحی به‌شمار می‌رود. در این پژوهش به بررسی 41 ویژگی ریخت‌شناسی و صفات فیزیولوژیک برانجیرهای سیبی، خاکستونی، آتشی، پوزدنبالی، دانه سفید و کوهی، در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار، پرداخته شد. نتایج نشان داد که عادت رشد درخت به‌ دو صورت نیمه‌افراشته (خاکستونی، آتشی، پوزدنبالی، دانه سفید و کوهی) و گسترده (سیبی) بود. ارقام بر اساس تیپ غالب برگ سه گروه را تشکیل دادند که شامل برگ کامل (بدون لوب) (خاکستونی)، سه لوبی (دانه‌سفید، پوزدنبالی و کوهی) و پنج لوبی (آتشی و سیبی) بود. شکل غالب میوه گلابی شکل بود که در ارقام آتشی، دانه‌سفید و کوهی مشاهده شد. بیشترین طول و عرض میوه در رقم آتشی( به‌ترتیب 21.33 میلی‌متر و 22.33 میلی‌متر) بود. بیشترین طول گردن میوه در رقم آتشی، در حالی‌که بیشترین  وزن میوه در رقم سیبی به‌دست آمد. رنگ زمینه پوست میوه دارای تنوع بالایی بود که شامل سبز– زرد در ارقام سیبی، دانه‌سفید و پوزدنبالی، بنفش در خاکستونی و ارغوانی رنگ در کوهی  و آتشی بود. در تمامی ارقام به‌جز رقم کوهی تعداد میوه در شاخه کم بود. مقدار گرده درون میوه دارای تنوع بالایی بود که شامل کم در ارقام آتشی و سیبی، متوسط در ارقام خاکستونی و دانه سفید و زیاد در پوزدنبالی و کوهی بود. بیشترین تعداد زنبور بلاستوفاگای نر و ماده در رقم خاکستونی وجود داشت. این مطالعه تنوع صفات مورفولوژیک و فیزیولوژیک زیادی را در میان ارقام برانجیر نشان داد که باعث می‌شود این ارقام منابع ژنتیکی با ارزشی به‌منظور گنجاندن در برنامه‌های اصلاحی علاوه بر استفاده از آن‌ها برای بردهی باشند.

morphological evaluation of some caprifig (ficus carica var. caprificus) genotypes in fars province

since the investigation of characteristics of genotypes and cultivars is the first step in breeding projects, this study was conducted to evaluate 41 morphological and physiological characteristics and 7 qualitative characteristics of caprifig cultivars (sibi, khakestooni, atashi, pouzdonbali, daneh-sefid, and koohi), based on a completely randomized block design with three replications. the results showed that tree growth habit was in two forms of semi-erect (khakestooni, atashi, pouzdonbali, daneh-sefid, and koohi) and spread (sibi). cultivars formed three groups based on the dominant type of leaves, that included entire (without lobes) (khakestooni), three-lobed (pouzdonbali, daneh-sefid, and koohi) and five-lobed (atashi and sibi). the fruit shape was predominantly pyriform, which was observed in atashi, daneh-sefid and koohi cultivars. the maximum fruit length and width were in atashi cultivar (21.33 mm and 22.33 mm, respectively). the fruit neck length was long in atashi cultivar and the fruit weight was the highest in sibi cultivar. the fruit skin ground colour showed strong diversity, including green-yellow in sibi, daneh-sefid and pozdenbali cultivars, purple in koohi and atashi cultivars, and violet in khakestooni cultivar. the fruit number per branch was low in all cultivars except koohi. the number of pollens inside the fruit was highly variable among cultivars, including low in atashi and sibi, moderate in khakestooni and daneh-sefid, and high in pouzdonbali and koohi. there was the highest number of male and female blastophaga wasp in khakestooni cultivar. our study demonstrated great morphological and physiological variation among the caprifig cultivars, which makes them valuable genetic resources to incorporate into breeding programs in addition to their use for caprification.