بررسی کالوس زایی و جنین زایی سوماتیکی گیاه دارویی آب بشقابی

گیاه آب بشقابی (centella asiatica l.) یکی از گیاهان دارویی با ارزش است که تنوع زیستی آن به دلیل محدودیت منطقه های پراکنش و کاهش آب های سطحی با خطر نابودی در دنیا رو به رو می باشد. به منظور بررسی جنین زایی سوماتیکی آب بشقابی، آزمایشی در سال 1398 در آزمایشگاه کشت بافت دانشکده کشاورزی دانشگاه گیلان اجرا شد. از برگ این گیاه به‌عنوان ریزنمونه، در محیط کشت جامد ms به همراه 2و 4 دیکلرو فنوکسی استیک اسید (2,4-d) در غلظت های 2، 1.5، 1، 0.5، 0.25 و صفر میلی گرم در لیتر در ترکیب با تنظیم کننده رشد گیاهی بنزیل آمینو پورین (bap) در غلظت های 1، 0.5، 0.25 و صفر میلی گرم در لیتر برای القای کالوس های جنین زا استفاده شد. سپس برای القای جنین های سوماتیکی از کالوس های تشکیل‌شده، از تیمار 2,4-d با غلظت های 0.3، 0.2، 0.1 و صفر میلی گرم در لیتر و برای جوانه زنی جنین های تشکیل‌شده از تنظیم کننده رشد bap در غلظت های 1، 0.5، 0.25 و صفر میلی گرم در لیتر استفاده شد. نتایج نشان داد که تیمار دو میلی گرم در لیتر 2,4-d دارای بیشترین درصد کالوس زایی (96.61 درصد)، وزن تر (3.96 گرم از یک سانتی متر مربع برگ) و میانگین قطر کالوس (3.56 سانتی متر) در شرایط تاریکی بود. همچنین تیمار 0.1 میلی گرم در لیتر 2,4-d دارای بیشترین میانگین تعداد جنین های تشکیل‌شده در مراحل مختلف کروی، قلبی و اژدری شکل بود و تیمار 0.1 میلی گرم در لیتر 2,4-d دارای بیشترین درصد جنین زایی (55.27 درصد) بود که با تیمار 0.2 میلی گرم در لیتر 2,4-d اختلاف معنی داری نداشت. نتایج نشان داد که تیمار یک میلی گرم بر لیتر bap دارای بیشترین درصد (56.8 درصد) جوانه زنی جنین ها و همچنین بیشترین میانگین تعداد (12.4) گیاهچه تولیدشده بود. بطور کلی استفاده از 2,4-d برای ایجاد کالوس های جنین زا و bap برای جوانه زنی جنین های تشکیل شده رضایت بخش بود.

in vitro callus induction, somatic embryogenesis and indirect regeneration in gotu kola (centella asiatica) as a medicinal plant

gotu kola (centella asiatica l.)  is one of the valuable medicinal plants, whose biodiversity is facing the risk of extinction in the world due to the limitation of distribution areas and the reduction of surface waters. in order to investigate somatic embryogenesis in gotu kola, an experiment was carried out in 2018 in the tissue culture laboratory of the faculty of agriculture of gilan university. leaves were used as explants and ms medium as basal medium. the effect of different concentrations of plant growth regulators (2,4- dichlorophenoxyacetic acid (2,4-d) in five concentrations of 0, 0.25, 0.5, 1, 1.5 and 2 mg/l in combination with benzyl adenine (bap) in four concentrations of 0, 0.25, 0.5 and 1 mg/l) were tested to determine the appropriate culture medium for inducing gotu kola embryogenic callus. for the induction of somatic embryos the good status obtained calli were transferred to different concentration of 2,4-d including 0, 0.1, 0.2 and 0.3 mg/l. in the next step the derived somatic embryos were subjected to  0, 0.25, 0.5 and 1 mg/l of bap for germination. the results showed that the treatment with 2 mg/l of 2,4-d had the highest percentage of callus formation (96.61%), fresh weight (3.96 g/cm2 of leaf) and average callus diameter (3.56 cm) in dark conditions. also, the treatment of 0.1 mg/l of 2,4-d had the highest average number of embryos formed in different stages of spherical, heart, and torpedo shaped, and the treatment of 0.1 mg/l of 2,4-d had the highest percentage of embryogenesis (55.27%), which was not significantly different from the treatment of 0.2 mg/l of 2,4-d. the results showed that the treatment of 1 mg/liter of bap had the highest percentage (56.8%) of embryo germination and also the highest average number (12.4) of produced seedlings. in general, the use of 2,4-d to create embryogenic calli and bap to germinate the formed embryos was satisfactory.