خلاقیت از منظر فلسفۀ صدرایی، آموزه‌های قرآنی و روایات: ارائۀ الگوی سازمانی مبتنی بر حکمت اسلامی

در این مقاله الگوی خلاقیت سازمانی از منظر فلسفۀ صدرایی، آموزه‌های قرآنی، و موسوعه‌ روایات ارائه شده است. با توجه به برخی آیات قرآن همچون آیۀ 86 سورۀ حجر و 81 سورۀ یس و همچنین نظریه‌های خلاقیت در مکتب صدرایی همچون وجود ذهنی و معرفت خیالی می‌توان به اهمیت و عظمت خلاقیت در آموزه‌های قرآنی و اندیشه‌های ملاصدرا پی برد. متاسفانه به‌رغم اینکه بحث خلاقیت در سازمان در بسیاری از آیات قرآن، روایات، و دیدگاه‌های فلاسفۀ اسلامی به‌ویژه ملاصدرا نمود دارد بیشتر به تبیین این بحث از ادبیات غرب پرداخته شده است. نتیجۀ تمرکز زیاد بر ادبیات غرب نادیده گرفته شدن و غفلت از عوامل کلیدی در حوزۀ خلاقیت سازمانی به‌ویژه عوامل فردی است. بنابراین هدف این پژوهش طراحی الگوی خلاقیت سازمانی مبتنی بر حکمت اسلامی با تاکید بر دیدگاه‌های ملاصدرا است. روش این پژوهش از نوع کیفی، بررسی اسناد و مدارک دینی، و کدگذاری است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند عوامل فردی کشف‌شده از حکمت صدرایی همچون فاعلیت نفس، قوای نفس، ابداع‌گری نفس، ادراک حسی، قدرت خیال، و قوۀ متصرفه در ادبیات غرب مورد غفلت واقع شده است. به‌علاوه طبق یافته‌ها عوامل فردی، سازمانی، و محیطی بر خلاقیت سازمانی تاثیر دارند و البته برخلاف ادبیات غرب عوامل فردی نقشی حیاتی در این زمینه دارند و متاثرکنندۀ عوامل سازمانی و محیطی‌‌اند.

creativity from the perspective of sadra’i philosophy, quranic teachings, and hadiths: providing an organizational pattern based on islamic wisdom

in this article, the organizational creativity pattern is presented from the perspective of sadra’i philosophy, quranic teachings, and the encyclopedia of hadiths. considering some verses of the quran, such as verse 86 of surah al-hijr and verse 81 of surah yasin, as well as the theories of creativity in the sadra school, such as mental existence and imaginary knowledge, one can understand the importance and greatness of creativity in the quranic teachings and mulla sadra’s thoughts. creativity is necessary for the survival and growth of any organization, and to create and sustain it, the habit of thinking must be developed in the organization’s managers and employees.  unfortunately, despite the fact that the discussion of creativity in organizations is reflected in many verses of the quran, hadiths, and views of islamic philosophers, especially mulla sadra, this discussion has been mostly explained in western literature. the result of focusing too much on western literature is the neglect and neglect of key factors in the field of organizational creativity. therefore, the purpose of this research is to design an organizational creativity pattern based on islamic wisdom with an emphasis on mulla sadra’s views. the method of this research is qualitative, examining religious documents and evidence, and coding. the research findings show that individual factors discovered in sadra’i wisdom, such as the agency of the soul, the powers of the soul, the inventiveness of the soul, sensory perception, the power of imagination, and the power of possession, have been neglected in western literature. in addition, according to the findings, individual, organizational, and environmental factors affect organizational creativity, and of course, contrary to western literature, individual factors play a vital role in this field and influence organizational and environmental factors.