سه معنای قضایای خارجیه

ابن‌سینا در آثار متعدد خود به کاربردهای مختلف «هر ج ب است» اشاره کرده و معانی مختلفی برای آن برشمرده است و پیروان او این کاربردها را «قضیه‌ حقیقیه» و «قضیه‌ خارجیه» نامیده‌اند. مثال‌های ابن‌سینا برای «قضیه‌ خارجیه» برخی صرفا ناظر به زمان حال است و برخی به زمان‌های گذشته و حال هر دو اشاره دارد؛ ولی پیروان ابن‌سینا قضیه‌ خارجیه را به هر سه زمان گذشته، حال و آینده تعمیم داده‌اند. برای تفکیک این سه معنا و سه کاربرد که به ترتیب از اخص به اعم ارتقا یافته‌اند، آنها را به ترتیب قضیه‌ خارجیه‌ «خاص»، «متوسط» و «عام» می‌نامیم. در این مقاله نشان می‌دهیم که نسبت هر یک از سه معنای قضیه‌ خارجیه به هر معنای عام‌تر خارجیه، شبیه نسبت آن خارجیه به قضیه‌ حقیقیه است به این معنی که اختلاط هر دو معنای خارجیه در قیاس دقیقا احکام اختلاط هر یک از آن دو با قضیه‌ حقیقیه را دارد.

three meanings of khārijī proposition

in his various works, ibn sina has referred to different meanings of all j is b, which his followers have called ḥaqīqī and khārijī propositions. ibn sina's examples for khārijī proposition are sometimes only related to the present time, sometimes related to past and present times, and his followers have extended these meanings to all three tenses: past, present, and future. to distinguish these three meanings, which have arranged from specific to general, i call them specific, intermediate, and general khārijī propositions. in this article, i show that for each meaning of khārijī proposition, its relation to a more general meaning of khārijī is similar to its relation to ḥaqīqī propositions, in that mixed khārijī-khārijī syllogisms (mixed of two kinds of khārijīs) have exactly the same rules as mixed khārijī-ḥaqīqī syllogisms.