ارتباط حدوث و کثرت نفوس؛ چالش‌های سینوی پاسخ‌های صدرایی

مساله حدوث و قدم نفس انسانی با سابقه تاریخی طولانی اش از یونان باستان تا دوران کنونی جزو مهم ترین مسائل فلسفی بوده است. دیدگاه افلاطونی قدم نفس گاه بر مبنای عکس نقیض قاعده کل حادث مسبوق بقوه و ماده تبیین شده و گاه بر همین مبنا برای وحدت نفس استدلال شده است. اما نکته این جاست که اصل این قاعده علاوه بر اینکه مورد اشکالاتی در سنت فلسفه اسلامی قرار گرفته، زمینه ای برای معرفی بدن به عنوان وجه ترجیح حدوث روحانی نفس نزد ابن سینا بوده است، علاوه بر اینکه این بدن خود به عنوان ماده کثرت نفوس، معرفی شده است؛ وی به بیان اشکالات دیدگاه وحدت نفوس اکتفا نکرده و با اشاره به ویژگی های نفسانی نشان می دهد که این ویژگی ها جز با ارجاع به کثرت نفوس قابل تبیین نیستند. با اثبات بطلان وحدت نفوس، مقدمه لازم برای استدلال ابن سینا بر حدوث نفوس فراهم می گردد. دیدگاه سینوی در این باب مورد اشکالات متفکران مختلفی قرار گرفته است که امکان دفاع از مدعیات سینوی بر مبنای بنیان های فلسفی وی به نظر ناممکن و نیازمند تجدید نظرند. حکمت متعالیه صدرایی در عین همراهی با اصل تعداد و حدوث نفوس، با دفاع از قاعده مذکور طرح سینوی در این رابطه را دچار چالش می شمارد و در پی بازسازی آن بر می آید.پژوهش حاضر تلاش می کند با روش تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانه ای این مساله، چالش های سینوی در مساله حدوث نفس، و بازسازی آن نزد صدرالمتالهین را مورد بررسی قرار دهد. بر این اساس، کوشش شده است تا ضمن بیان دلایل وحدت یا کثرت نفوس بر مبنای قاعده عقلی مورد اشاره، اشکالات وارد بر دلایل قاعده و پاسخ های طرح شده بیان شود و راهی نو در حل چالش های سینوی در مساله حدوث نفس پیموده شود.

the connection of soul's coming to existing and multiplicity of the souls; ibn sina's challenges, sadr ul-muta'allehin's answers

the problem of human soul’s pre existence or its coming to existing, with is history from ancient greece to present time was one of the most important philosophical issues. the platonic view of souls eternity has been sometimes explained on the basis of the opposite mode of principle “all things coming to being are preceded by potentiality and matter” (kullu hadith in masbuq un bi quwwat maddat). in wa in fact, this principle has been challenged in islamic tradition of philosophy, but it is the ground for introducing the body as the matter of the multiple souls by ibn sina saying the is the base of preferring the soul’s spiritual coming to being. ibn sina not only expresses the problems of the view of unity of human souls, but also referring to personal mental properties shows that these properties cannot be explained without multiplicity of human souls. proving the invalidity of the unity of the souls, a necessitous premise is provided fo ibn sina’s argument on the occurrence of the souls coming to existing. ibn sina’s view has been subjected by various thinkers who have considered ibn sina’s claims indefensible based on his philosophical foundations which consider them revisable. sadra’s transcendental wisdom, while accompanying the plurality of the souls and their occurrence and defending the philosophical rule, says that ibn sina’s view is subjected trying to reconstruct it. the present study explores the challenges of ibn sina’s view on the soul’s occurrence and its coming to being, and its reconstruction by sadr al muta’allehin. accordingly, while stating the reasons for the unity or plurality of human souls based on the mentioned rational rule, an attempt has been made to express the subjections on the rule and the proposed answers, finding a new way sole the challenges on the soul’s occurrence and its coming to being.