نظریه جامع عقلانیت رشر

رَشِر عقلانیت را «دنبال کردن هوشمندانۀ اهدافِ مناسب» می‎داند. از نظر وی سه بافتِ شناختی، عملی و سنجشی، ساختارِ اصلی عقلانیت را تشکیل می‎دهند. وظیفۀ مشترک این بافتار، به‌کاربستنِ بهترین استدلال است. او جهانی بودن عقلانیت را در عین معتبر دانستن جنبه شخصی و شرایط پیرامونی، بهینه‌گی واقعی به جای عقلانیتِ ایده‎آل و بیشینه‌‌‌‌گرا، می‎داند. بهینه‌سازی، یافتن بهترین کار برای انجام دادن در یک شرایط پیرامونی با استفاده از بهترین استدلالِ در دسترس است؛ عقلانیت جهانی، این توصیه عقلانی به هر کسی در شرایط یکسان با دیگری است که تصمیم عقلانی یکسانی بگیرد. عقلانیتِ جامع از ما می‎خواهد تا اهداف هوشمندانه را با روش‌های هوشمندانه دنبال کنیم؛ مبتنی بر اصولی عمل کنیم که نظام‎مند و معنادار باشند و عوامل هوشمند دیگر نیز بتوانند مناسب بودن آنها را تشخیص دهند. تبیین رشر از عقلانیت، یکی از جامع‎ترین و مستحکم‎ترین نظریه‎های ارائه شده دراین حوزه است. اما به‌نظر می‎آید به‌رسمیت شناختن جنبه تاریخی و شرایط پیرامونی در عفلانیتِ عینی و جهانی، نیازمند رویکرد تاریخی و صحت‎سنجی آن در سنت‎های تاریخی است. همچنین با توجه به تمسک ناصحیح سیاسی به عقلانیت جهانی، لازم است ارتباط عقلانیت جهانی و خاورگرایی مشخص شود که جای این امر مهم در آثار رشر خالی است. خاور گرایی مجموعه معینی از افکار و تلقی های اروپایی نسبت به شرق، برگرفته از ارتباط موجود بین درستی و موفقیت عملی است و نباید آن را بدون استدلال و استناد موجه به مفهوم جهانی عقلانیت نسبت داد و سپس در جهت اهداف استعماری و سلطه جویانه، شرق را در برابر غرب به ناعقلانیت متهم ساخت.

rescher's comprehensive theory of rationality

rescher considers rationality tobe the intelligent pursuit of appropriate goals. the three main contexts of rationality are the cognitive, the practical, and the evaluative, which are united in applying the best reasoning that is theircommon task. he considered the universality of rationality while validating the personal aspect and surrounding conditions; and he recognizes practical rationality and real optimality instead of ideal rationality and maximalism. rasher's explanation of rationality is one of the most comprehensive and robust theories presented in this field. but it seems that recognizing the historical aspect and surrounding conditions in objective and global activity requires a historical approach and its verification in historical traditions. also, due to the politically incorrect insistence on the global rationality of colonialism and endless oppression of underdeveloped countries, it is necessary to clarify the connection between global rationality and orientalism, and the place of this important matter is empty in rasher's works.