سه شهریار تمدّن‌آفرین در اوستا و شاهنامه

سه شهریار تمدّن‌آفرین مذکور در شاهنامه که به مثابۀ نخستین شهریاران در زامیادیشت اوستا توصیف شده‌اند، هوشنگ و طهمورث و جمشید نام دارند که مظهر آفرینندگی و خلّاقیت خدای تعالی به شمار می‌روند. این سه شهریار فرهمند، همانند خالق جهان هستی، در شش مرحله به ابداع و نوآوری دست می‌یازند، و سپس در مرحۀ هفتم به کاری شگفت‌تر از شگفت می‌پردازند که نقطۀ اوج کارهای ششگانۀ پیشین آنان است.این نوشتار بر آن است تا بر پایۀ روش اشراقی به شرح تناظر موجود در میان سه شان یا وصف داداراورمزد -یعنی«گاه» و «دین» و «زمان»- با اوصاف و احوال آن سه شهریار بپردازد.

three civilization-building kings in avestā and shāhnāmeh

the three civilization-building kings mentioned in the shāhnāmeh, also described as the first kings in the zāmyād yasht of the avesta, are hushang, tahmureth, and jamshid. these three kings are considered the embodiment of the creative power of god almighty, and they embark on a process of innovation and invention in six stages, and then in the seventh stage, they undertake a task more wondrous than any other. in zoroastrian doctrine, the six creations of ahura mazda are, in order: the stony or metallic sky, water, earth, plants, animals, and humans. especially hushang, in his constructive works, followed precisely this divine plan and model.this article seeks to explain the correspondence between the three aspects of ahura mazda -that is zamān den and gāh- and the attributes and works of the three culture heroes.