فهم موضوعی، فهم گزاره‌ای و نسبت میان آن‌ها

تفکیک فهم به گزاره‌ای‌ و موضوعی ازجمله تقسیم‌بندی‌های مربوط به فهم است. درحالی‌که در اولی یک واقعیت فهمیده می‌شود، در دومی یک نظریه، سیستم، هویت، مفهوم، مدل، ویژگی یا مجموعه‌ای از پدیدارها فهمیده می‌شود. پرسش مهمی که دراین‌خصوص اهمیت دارد نسبت میان فهم موضوعی و فهم گزاره‌ای است: آیا اولی به دومی تقلیل پیدا می‌کند؟ یا اینکه فهم موضوعی فراتر از فهم گزاره‌ای است؟ در این مقاله، ابتدا استدلال‌ها و شروح اصلی مدافع ضدتقلیل‌گرایی، درون چارچوبی مشخص، معرفی و تشریح می‌شوند. در ادامه، به یکی از مهم‌ترین نقدها علیه ضدتقلیل‌گرایی، یعنی نقد کریم خلیفه، پرداخته و دامنۀ اعتبار آن سنجیده می‌شود. در پایان و پس از ارائۀ شرحی از فهم علمی که در آن بازنمایی علمی نقشی اساسی ایفا می‌کند، تقلیل‌گرایی دررابطه‌با آن به بحث گذاشته می‌شود.

objectual understanding, propositional understanding and their relation

the distinction between propositional and objectual understanding is one among others pertaining to understanding. while the object of the former is a fact, the object of the latter is a theory, a system, an entity, a concept, a model, a property, or a collection of phenomena. the question at issue, however, is how these two kinds of understanding are related. specifically, is the latter reducible to the former? or is objectual understanding more than and above propositional understanding? in this article, i will first introduce and elaborate on some accounts that support some sort of anti reductionism. i will then engage with one of the most detailed critiques against anti reductionism, i.e. kareem khalifa’s one, and evaluate its scope of validity. after proposing an account of understanding in which scientific representation plays a key role, i discuss, finally, whether the reductionism within this account is tenable.