صورت‌بندی مفهومی تمایز «ذهن» در مقابل «نفس» نزد صدرالمتالهین

چارچوب فکری دکارتی که در فلسفه و عصر جدید غالب است، انسانی را نه به مثابه نفس، بلکه به مثابه جوهر اندیشنده به تصویر می کشد. در این تفکر، حقیقت انسان در تقابل با بدنش، ذهنی‌ است که شئونات و ویژگی‌های مختلف نفس ارسطویی مانند انفعالات، اراده و تجربه و تاملات نظری‌ و عملی‌اش، همگی در ذیل ذهن و در زمین آن، تعریف و تحلیل می‌شوند.‌ اما ایده ارسطو در تعریف نفس یعنی لوگوسِ ناظر(متعلق) به جسم، در فلسفه اسلامی پذیرفته شد و در جریان‌های مختلف آن، استمرار یافت. پژوهش جاری با التفات به تفاوت ذهن در اندیشه انسان‌شناسی فلسفی غرب معاصر با نفس در اندیشه فیلسوفان مسلمان، در صدد است تا با تحلیل منطقی و بررسی دیدگاه‌های صدرالمتالهین –به مثابه فیلسوفی که به تعریف ارسطویی از نفس پایبند بوده و تقریری وجودی از آن ارائه می‌دهد ، صورت‌بندی اولیه‌ای از تمایز مفهومیِ ذهن و امرذهنی با نفس ارائه دهد.

the conceptual articulation of distinction of mind versus soul from the point of view of sadrul matalhin

the cartesian frame of mind, which is dominant in philosophy and the new age, introduces man not as a soul, but as a thinking essence. in this view, the essence of man in contrast to his body is the mind, in which the various characteristics of the aristotelian soul, such as passivities, will, reasoning, and theoretical and practical reflections, are all referred to. but aristotle's idea in defining the soul, that is, the logos that observes (belongs to) the body, was accepted and continued in islamic philosophy. the current research, paying attention to the difference between the mind in the thought of contemporary western philosophy and the soul in the thought of muslim philosophers, aims to provide a preliminary formulation of the conceptual distinction between the mind and the concept with the soul by logical analysis and examining the views of sadrul matalhin.