تمثیلات نوروز و اعتدال بهاری در اندیشۀ اسماعیلیه

اعتدال بهاری، که در فارسی «نوروز» میخوانندش، هزاران سال است بشر را مجذوب خود داشته. پژوهش حاضر نشان میدهد نمودگار بهار و نوروز در ادبیات اسماعیلی، تقریباً در تمامی ادوار مهم تاریخی و در میراث ادبی سه گروه اصلی زبانی آن، عربی سرزمین‌های خاستگاه اسلام، فارسی سنّت‌های ایرانی و آسیای مرکزی، و زبان‌های متنوّع جنوب آسیایی در شبه قارهی هند و پاکستان، فراوان است. گفتنی است بسیاری از این نمونههای ادبی برای نخستین بار در این مقاله عرضه می‌گردند، زیرا تنها در نسخ خطی انتشارنایافته یا آثار نادر محفوظ در مجموعه‌های شخصی یافته می‌شوند. این پژوهش تاثیرات سنن منطقه‌ای را که موجب تنوّع ادبی در این ادبیات می‌شود، برمی‌رسد. استدلال این است که دو مضمون وحدت‌بخش در این سُنن پهناور رسوخ کرده: پدیده‌های بهاری به مثابه‌ی مثَل‌هایی از برکات امام زمان، و تقدّس بخشی به آرایش بهاری زمین در زیّ رموزی که علم عالمَی روحانی و ورای تجربیات حسی را مینمایانند.

spring’s equinox: nawruz in ismaili thought

spring’s equinox, known as nawrūz in persian, has fascinated humankind for millennia. this article demonstrates symbolism of spring and nawrūz abounds in ismaili literature spanning virtually every major historical period and the literary heritage of its three principal linguistic groupings: the arabic of the islamic heartlands, the persian of iranian and central asian traditions, and the various south asian languages of the indo pakistan subcontinent. significantly, much of the literature is presented here for the first time as it remains in unpublished manuscripts or in rare works only available in private collections. the article explores the influence of regional traditions that give artistic variety to these literatures. however, it argues that two uniting themes permeate the three broad traditions: vernal phenomena as metaphors for the blessings of the imam of the time,, secondly, the sacralisation of the earth’s springtide finery as symbols conveying knowledge of a spiritual world beyond sensory experience.