معرفت‎شناسی به‌مثابۀ هنجاری ایدئال: تاملی بر انتقادات سهروردی به معرفت‌شناسی سینوی

دریافت کلاسیک مشائی از معرفت در پیوند با ذات‌گرایی است. این دریافت از معرفت، با انتقاداتی مواجه شده که اصل واقع‌گرایی معرفتی را به چالش می‌کشد. یکی از مهم‌ترین انتقادات وارد بر این دیدگاه، از جانب سهروردی مطرح شده است؛ مطابق نقدهای سهروردی به ابن‌سینا، ادراک انسان اولاً بر اساس مواجهۀ حسی با عالم خارج شکل می‌گیرد و ثانیاً نمی‌توان هیچگاه به این یقین دست یافت که تمام ذات به ادراک انسان درمی‌آید. ازاین‌رو به نظر می‌رسد پذیرش واقع‌گرایی ذات‌گرا از معرفت، توان تبیین معرفت را ندارد. در این مقاله استدلال می‌شود که پاسخ به این چالش در گروی فهم سرشت معرفت‌شناسی کلاسیک است: معرفت‌شناسی کلاسیک به دنبال ترسیم وضعیتی ایدئال از معرفت است که همواره معرفت بالفعل انسانی را در نسبت با این ایدئال ارزیابی می‌کند. از این رو گرچه درک ذوات معقول اشیاء امری صعب محسوب می‌شود، ولی ایدئالی معرفتی برلی سنجش معرفت بالفعل بشری است.

epistemology as an ideal norm: a reflection on suhrawardi's criticism of avicenna's epistemology

the peripatetic conception of knowledge is based on essentialism. this strong realist conception of knowledge has faced serious criticisms. one of the most important criticisms of this view has been raised by suhrawardi. according to suhrawardi’s criticisms of avicenna, human perception is primarily based on sensory encounters with the external world. furthermore, one can never be certain that the entirety of an essence is comprehended by human perception. therefore, it seems that despite the initial conception, accepting an essentialist epistemic realism does not suffice in explaining knowledge. this paper argues that the response to this challenge lies in understanding the nature of classical epistemology: classical epistemology seeks to outline an ideal of knowledge, always assessing actual human knowledge in relation to this ideal. therefore, although the comprehension of the intelligible essences of objects is considered a difficult task, it remains an epistemic ideal for assessing the actual human knowledge.