بررسی امکان تحقق «شک ریاضی» در ذهن انسان در راستای برون رفت از شکّاکیت

بدون تردید از دیرباز تاکنون، از مهمترین پرسش‌هایی که ذهن اندیشمندان را درگیر نموده، چیستی معیار سنجش و راستی آزمایی آگاهی‌های انسان؟ یا به سخن دیگر، چگونگی اثبات تصورات موجود در ذهن با واقعیت در عالم خارج است. به دیگر سخن، چنانچه واقعیتی در عالم خارج موجود است ضامن این همانی این تصورات و آن واقعیت چیست؟ نوشتار پیش‌رو با روش تحلیلی، به بررسی عقلی امکان تحقق «شک ریاضی» در ذهن انسان و مقایسه رابطه این نوع شک با «یقین ریاضی» پرداخته است. نتایج حکایت از آن دارد که، میان «شک ریاضی» و «یقین ریاضی»، از جهت امکان تلازم وجود دارد به‌گونه‌ای که اگر یکی ممکن باشد، لاجرم دیگری ممکن خواهد بود و اگر تحقق یکی ممتنع باشد دیگری نیز چنین خواهد بود. با اثبات این تلازم می‌توان چنین نتیجه گرفت که، قضیه تشکیک در مدرکات و تصورات بشر از قبیل؛ ایجاد «شک استدلالی و مزاجی» در ذهن بشر بوده و اساسا با چنین شکی نمی‌توان مقابله برهانی کرد زیرا پای هرگونه برهان در مقابل چنین شکّاکیتی عملاً سست خواهد شد، آنچه مسجل می‌شود آن است که تنها راه مقابله با شکاکیت مذکور ایجاد نوعی «یقین روانشناختی» با استفاده از مسئله ترجیح در دفع ضرر محتمل است.

investigating the feasibility of mathematical skepticism in the human mind: towards overcoming doubt

introduction: throughout history, intellectuals have been deeplyengaged in exploring the fundamental inquiry into how we assess and verify human consciousness. essentially, this revolves around the challenge of aligning our mental constructs with the objective realities of the external world. in the presence of external realities, what assurance do we have regarding the validity of both our mental constructs and those external realities? this analytical study delved into the potential manifestation of mathematical skepticism within the human psyche, juxtaposing this form of skepticism against mathematical certainty.methodology: in addressing the query at hand, it becomes imperative to delineate various categories of skepticism and certainty, elucidating each through a thorough desk-based study. after scrutinizing the attributes of each, the primary aim is to discern what has captivated the attention of intellectuals thus far, particularly regarding sophism and skepticism, and to determine the nature of the skepticism at hand. considering its prerequisites and attributes, the objective is also to identify a methodology within the intellectual resources expounded by the theology of ahl al-bayt and the holy quran to address the posed inquiry and devise a resolution.findings: it is noteworthy to emphasize that within the realm of epistemology and the elucidation of diverse schools and concepts within various skeptical movements and their counterparts, considerable scholarly endeavors have been undertaken. these studies have provided comprehensive insights, among which the following noteworthy investigations deserve mention: skepticism by robert audi, “skepticism or certainty: a study of the theory of evolution of religious knowledge” by mohammad mehdi meshkati and zohrehghorbani (naqshe jahan journal of research in humanities),skepticism in contemporary epistemology by amir abbas ali zamani, “skepticism in west: the study of historical course” by taher karimzadeh (journal of marefet), “skepticism and certainty film studies” by abbas arefi (hournal of zehn), and numerous other scholarly studies. what sets this study apart from others is, first:perspective on approaching the problem; second: meticulous examination of the correlation between skepticism and certainty; and third: a novel response through the incorporation of the hereafter and the employment of rational arguments within islamic theological narratives.