بررسی تغییرات رویش شعاعی سالانه‌ درختان راش در دامنه‌های ارتفاعی مختلف جنگل خیرود

ارتفاع از سطح دریا یکی از عوامل کلیدی موثر بر رویش درختان است. این پژوهش به بررسی تغییرات رویش شعاعی سالانه‌ درختان راش طی یک دوره‌ 60 ساله (1343 تا 1403) در سه دامنه‌ ارتفاعی کمتر از 1000 متر، 1000 تا 1400 متر و بیش از 1400 متر در جنگل آموزشی و پژوهشی خیرود پرداخته است. بدین‌منظور 30 قطعه‌نمونه‌ مربعی 30×30 متری در رویشگاه‌های خالص راش طراحی و در مجموع 150 درخت انتخاب و از هر درخت دو مغزی رویشی برداشت شد. پس از اندازه‌گیری پهنای حلقه‌های رویشی و تطابق دوره‌زمانی، سری‌های زمانی پهنای خام حلقه‌ سالانه و سری‌های روندزدایی‌شده (استاندارد) استخراج و شاخص‌های آماری برای بررسی کیفیت آنها محاسبه شد. نتایج نشان داد که تفاوت معنی‌داری بین میانگین رویش شعاعی درختان در دامنه‌های ارتفاعی مختلف در این منطقه وجود دارد. بیشترین رویش شعاعی در دامنه‌ ارتفاعی 1000 تا 1400 متر و کمترین رویش شعاعی، در ارتفاعات بیش از 1400 متر مشاهده شد. با این حال، درختان راش در پایین‌ترین دامنه‌های ارتفاعی طی 30 سال گذشته‌ اندکی عملکرد بهتری نسبت به دامنه‌های میانی داشته‌اند. همچنین سری‌های روندزدایی‌شده نشان دادند که الگوهای رشد در ارتفاعات پایین و میانی همخوانی بیشتری با هم دارند، اما در ارتفاعات بالاتر الگوی رشد متفاوت از ارتفاعات پایین‌تر بوده و نسبت به تغییرات محیطی حساس‌تر است. به‌طور کلی، یافته‌ها حاکی از آن است که دامنه‌ ارتفاعی میان‌بند (1000 تا 1400) بهترین بستر را برای رشد فراهم کرده است.

beech annual radial growth change assessment across elevation ranges in the kheyrud forest

altitude، as a key environmental factor، significantly affects tree growth. this study investigated the variations in the annual radial growth of beech trees over a 60-year period (1964–2024) across three altitudinal ranges: below 1،000 m، 1،000–1،400 m، and above 1،400 m a.s.l. in the kheyrud educational and research forest. to this end، 30 field sample plots (30 × 30 m) were established in pure beech stands، and a total of 150 dominant trees were selected، from which two increment cores per tree were extracted. after measuring tree-ring widths and performing cross-dating، both raw annual ring-width chronologies and detrended time series were constructed، and their statistical quality indices were calculated. the results revealed significant differences in mean radial growth among the altitudinal ranges. radial growth was greatest at mid-elevations (1،000–1،400 m) and lowest above 1،400 m. however، during the last 30 years، beech trees at the lowest elevations slightly outperformed those at mid-elevations. moreover، the detrended chronologies indicated that growth patterns at low and mid-elevations were more consistent with each other، whereas trees at higher elevations displayed a different growth pattern and were more sensitive to environmental changes. overall، the findings suggest that altitude exerts a negative effect on beech growth، although the magnitude and form of this effect vary among altitudinal ranges، with mid-elevations providing the most favorable conditions for growth.