ارزیابی ساختار توده‌های جنگلی ارس و بنه در ناحیة رویشی ایرانی-تورانی (مطالعة موردی: منطقة حفاظت‌شدۀ دوستلو، استان اردبیل)

این پژوهش با هدف تعیین شاخص های ساختاری توده های ارس (juniperus excelsa m. bieb.) و بنه (pistacia atlantica desf.) در منطقة حفاظت‌شدة دوستلو شهرستان خلخال درنظر انجام شد. در هرکدام از توده ها، یک قطعه‌نمونة مربعی شکل دائمی یک هکتاری به طور تصادفی پیاده شد. متغیرهای کمی از قبیل قطر در ارتفاع نیم متری، رویة زمینی، ارتفاع کل، قطر بزرگ تاج و قطرعمود بر آن برای تمام درختان اندازه گیری شد. الگوی پراکنش مکانی درختان با روش فاصله-آزیموت و تنوع ساختاری با استفاده از شاخص های مبتنی بر آمیختگی گونه ای، ابعاد درختان و موقعیت مکانی آنها مبتنی بر روش نزدیکترین چهار همسایه تعیین شد. نتایج نشان داد قطعات نمونة ارس و بنه به ترتیب 235 و 144 پایه در هکتار دارند. میانگین قطر و رویة زمینی در ارتفاع نیم متری، میانگین ارتفاع کل، میانگین سطح تاج و انبوهی تاج در قطعه‌نمونة ارس به ترتیب 12/10سانتی متر، 129/07سانتی متر مربع، 3/65 متر، 8/87 متر مربع و 20/93درصد و برای قطعه‌نمونة بنه 9/88 سانتی متر، 91/56سانتی متر مربع، 5/24 متر مربع و 7/55 درصد بود. مقادیر متوسط شاخص های زاویة یکنواخت و کلارک ایوانز در قطعه نمونة ارس به ترتیب 0/57 و 0/72 و بنه به‌ترتیب 0/57 و 0/058 و مقدار شاخص آمیختگی برای کل توده در قطعه‌نمونه های ارس و بنه به ترتیب 0/19 و 0/54 بودند. در این راستا لازم است، ضمن اولویت دادن به برنامه های حفاظتی و حفظ ساختار و الگوی مکانی درختان ارس و بنه، پایش روند تغییرات ویژگی‌های ساختاری توده‌های مورد بررسی مد نظر مدیران جنگل قرار گیرد.

structure assessment of juniper and wild pistachio stands in the irano-touranin vegetation zone (case study: dostloo protected area, ardabil province)

this study aimed to determine the structural indices of juniper (juniperus excelsa m. bieb.) and pistachio (pistacia atlantica desf.) stands in the dostloo protected area of khalkhal. in each stand, a one-hectare permanent square plot was randomly selected. quantitative variables were measured using the full calipering inventory method. the spatial pattern of the two stands was analyzed with the distance-azimuth method, and structural diversity was assessed in terms of species mingling, tree dimensions, and spatial position using the four nearest neighbors’ method. the results showed that the juniper and pistachio plots contained 235 and 144 trees per hectare, respectively. in the juniper plot, the average diameter and basal area at 0.5 m height, total height, crown area, and canopy density were 12.10 cm, 129.07 cm², 3.65 m, 8.87 m², and 20.93%, respectively. in the pistachio plot, the corresponding values were 8.89 cm, 91.56 cm², 5.24 m, and 55.7%, respectively. the average values of the uniform angle index and clark-evans index were 0.57 and 0.72 for juniper and 0.57 and 0.58 for pistachio. the mean mingling index values were 0.19 for juniper and 0.54 for pistachio. these results highlight the need to prioritize conservation programs to maintain the structure and spatial pattern of juniper and pistachio stands and to monitor changes in their structural characteristics over time.