تاثیر عملیات بهره‌برداری جنگل بر شاخص‌های کیفی آب رودخانه در عرصه‌های جنگلکاری مطالعة موردی: صنوبرکاری سری 2 تنیان صومعه‌سرا

مدیریت جنگل می‌تواند تاثیرات قابل‌ توجهی بر کیفیت منابع آب در حوزه‌های آبخیز داشته باشد. این پژوهش، با هدف بررسی اثر عملیات بهره‌برداری با استفاده از اسکیدر چرخ‌لاستیکی بر متغیرهای کیفی آب و غلظت برخی فلزات سنگین در عرصة صنوبرکاری سری 2 تنیان شهرستان صومعه‌سرا انجام شد. نمونه برداری از جریان رودخانة خون آبکش در داخل عرصة صنوبرکاری انجام شد. متغیرهای دمای آب، ph، هدایت الکتریکی و مواد جامد محلول به‌صورت سه تکرار در طول یک مسیر آبراهه اندازه‌گیری شدند. همچنین نمونه‌برداری آب برای سنجش غلظت فلزات سنگین و وزن رسوبات در فواصل 40 متری مسیر آبراهه انجام و داده‌ها با استفاده از طیف‌سنج پلاسمای القایی (icp) تحلیل شدند. نتایج نشان داد بین شدت بهره‌برداری و افزایش دمای آب، هدایت الکتریکی، مواد محلول و تغییرات ph رابطة معنی‌دار وجود دارد. همچنین میانگین غلظت فلزات سرب، نیکل، وانادیوم، کروم، روی و آهن در مناطق مختلف رودخانه تفاوت معنی‌داری نشان داد، اما کبالت تفاوت معنی‌داری نداشت. بیشترین تغییرات مربوط به متغیرهای آهن، وزن رسوبات و وانادیم به‌ترتیب به‌میزان 58/002، 21/1429و 1486/5 میلی‌گرم بر لیتر و کمترین تغییرات مربوط به متغیرهای کادمیم، سرب و مس به‌ترتیب به‌میزان 0/0371، 0/434 و 1/2196 میلی‌گرم بر لیتر بود. نتایج آزمون تی مستقل نیز نشان داد، کیفیت آب در عرصة بهره‌برداری نسبت به منطقة شاهد کاهش یافته است. به‌طور کلی، حذف پوشش گیاهی و تاجی ناشی از بهره‌برداری و عملیات بهره‌برداری زمینی موجب افزایش رسوبات، فلزات سنگین و کاهش کیفیت آب رودخانه شده است. این نتایج، ضرورت مدیریت دقیق عملیات بهره‌برداری جنگل برای حفاظت از منابع آبی را نشان می‌دهد.

impact of forest exploitation operations on river water quality indicators in afforestation areas: case study of the series 2 poplar plantation, tanian, soumehsara

forest management can significantly affect water quality in watershed areas. this study assessed the effects of timber harvesting using a clark rubber-tired skidder on water quality parameters and heavy metal concentrations in a poplar plantation (series 2) in tenyān, someh sara county. sampling of the khon abkash river was conducted within the plantation. water parameters including temperature, ph, electrical conductivity, and total dissolved solids were measured in three replicates along the watercourse. water samples were collected at 40-meter intervals for analysis of heavy metals and sediment weight using inductively coupled plasma (icp) spectrometry. results showed a significant relationship between harvesting intensity and increases in water temperature, electrical conductivity, dissolved solids, and ph variation. mean concentrations of lead, nickel, vanadium, chromium, zinc, and iron varied significantly across river sections, while cobalt showed no significant change. the highest changes were observed for iron (58.002 mg/l), sediment weight (21.1429 mg/l), and vanadium (5.1486 mg/l), while the lowest changes were for cadmium (0.0371 mg/l), lead (0.434 mg/l), and copper (1.2196 mg/l). an independent t-test confirmed significant differences in water quality between the harvested area and the control site. overall, the reduction in canopy cover and ground vegetation due to logging and skidder operations increased sediment load and heavy metal concentrations, thereby reducing river water quality. these findings emphasize the need for careful forest harvesting management to safeguard water resources.