ارزیابی شاخص‌های ریخت‌شناختی و فیزیولوژیکی نرگس‌های بومی ایران (narcissus tazetta) در اقلیم معتدل

نرگس (daffodil) با نام علمی narcissus tazetta، متعلق به خانواده amaryllidaceae و گیاهی دائمی و سوخ دار می‌باشد که به‌عنوان گل بریدنی و گیاه گلدانی مورد استفاده قرار می‌گیرد. کشور ایران دارای سرمایه عظیمی از نرگس های بومی بوده، لذا حفظ و نگهداری از آن جهت جلوگیری از انقراض یکی از وظایف دست اندرکاران می باشد. بنابراین، این پژوهش با هدف جمع آوری و ارزیابی ژنوتیپ های بومی نرگس و معرفی ژنوتیپ های برتر انجام شد. در این پژوهش، سوخ ژنوتیپ های بومی گل نرگس از نرگس زارهای طبیعی مناطق مختلف کشور جمع آوری گردید. پس از جمع آوری سوخ ها از عرصه (دو نوع شهلا و پرپر، از پنج منطقه)، اقدام به کشت آن‌‌ها در سه تکرار در مزرعه پژوهشی پژوهشکده گل و گیاهان زینتی گردید. ارزیابی صفات ریخت‌شناختی و فیزیولوژیکی گل های نرگس در مزرعه از جمله ارتفاع شاخه گل دهنده، تعداد برگ، تعداد گلچه در هر شاخه، دوره گل‌دهی و میزان کلروفیل و فلاونوئید، اندازه، تعداد و وزن تر و خشک سوخ های دختری یادداشت و بررسی شد. طبق نتایج این پژوهش، ژنوتیپ‌‌های مازندران و ایلام بالاترین مقادیر شاخص‌‌های ریخت‌شناختی را نشان دادند. با مقایسه جمعیت های مختلف گل نرگس شهلا مشاهده شد که جمعیت مازندران دارای بیشترین ارتفاع ساقه گلدار (16.38 سانتی‌متر)، تعداد گل (11.9)، تعداد برگ (55.34)، دوره گل‌دهی (47.33 روز)، تعداد سوخ دختری (8.53)، اندازه سوخ دختری (48.39 میلی‌متر)، وزن تر سوخ دختری (15.88 گرم) و وزن خشک سوخ دختری (10.68 گرم) را داشت. همچنین ژنوتیپ‌های ̓خوزستان̒ و ̓مازندران̒ بیشترین مقادیر را برای شاخص‌های فیزیولوژیکی نشان دادند، به گونه ای که جمعیت خوزستان بیشترین میزان کلروفیل (2.229 میلی‌گرم بر گرم)، کاروتنوئید (1.594 میلی‌گرم در گرم) و فلاونوئیدها (1.525 میلی‌گرم در میلی‌لیتر) را داشتند. بنابراین، می توان نرگس بومی مناطق مازندران، ایلام و خوزستان را به‌عنوان برترین ژنوتیپ ها معرفی نمود.

evaluating morphological and physiological indices of iran’s native daffodils (narcissus tazetta) in temperate climate

introductionnarcissus (narcissus tazetta) (daffodil) with the scientific name (narcissus tazetta) is a perennial bulbous plant from the amaryllidaceae family (mozafarian, 1996; ghahraman & atar, 2000). narcissus is one of the most important ornamental bulbous plants that is used as a cut flower and a potted plant. our country has a huge source of native daffodils. iran, with its climatic diversity, vast area of fertile land and abundant solar energy, is one of the centers of the propagation of plant species is important. today, plant genetic resources are considered as the most valuable and vital resources of any country. ornamental plants such as narcissus have been important for mankind since ancient times. they are valuable for their beauty, but also for their medicinal properties and as a food source (chehrazi et al., 2008; farahmand & khosh-khui, 2007). considering the importance of the product in the mentioned cases, preserving the valuable native narcissus plant of our country has many economic and social benefits, also to prevent its extinction. therefore, this project was carried out to collect and evaluate native daffodil genotypes and introduce superior genotypes.materials and methodsin this research, the bulbs of narcissus native genotypes were collected from natural narcissus fields in different regions of the country (khuzestan, mazandaran, fars, ilam and khorasan provinces). then bulbs were planted in the research field of the ornamental plants research institute and the morphological and physiological characteristics of the daffodils were evaluated in the field, including the height of the flowering stem, number of leaves, number of flowers, flowering period, chlorophyll and flavonoid content, bulb size, number and fresh and dry weight were measured. measuring methods are explained below. flowering branch height: the height of the narcissus flower branch from the point of contact with the soil to the tip of the flower was measured by a ruler in centimeters. number of leaves: the number of leaves in each narcissus plant was counted. number of flowers in each branch: the number of flowers in each branch of narcissus was counted. flowering period: the number of days from the appearance of the first flower to the time the flowers withered was counted. the size of daughter bulbs: the diameter of daughter bulbs in each narcissus plant was measured by calipers in millimeters. number of daughter bulbs: the number of daughter bulbs in each narcissus plant was counted. fresh and dry weight of daughter bulbs: the bulbs of each narcissus plant were removed from the soil. after cleaning the onions from the mud, the onions were weighed by an accurate digital scale, which was recorded as fresh weight, in grams. the onions were then placed in the oven for 72 hours and then weighed again by a precision digital balance, which was recorded as dry weight in grams. amount of chlorophyll and carotenoids was measured by the method of maxwell & johnson, 2000 and amount of flavonoids was measured by the method of chang et al. (2002).