ارزیابی خصوصیات مهم رویشی، فنولوژی و میوه‌شناختی 36 ژنوتیپ امیدبخش بادام (prunus dulcis l.) روی پایه رویشی gn15

این پژوهش به‌منظور بررسی خصوصیات رویشی، کمّی و کیفی خشک‌میوه و مغز در 36 رقم و ژنوتیپ امید بخش بادام (prunus dulcis l) انجام شد. ارقام و ژنوتیپ های امیدبخش در یک شرایط محیطی یکسان در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در ایستگاه تحقیقات بادام در منطقه سامان وابسته به مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان چهارمحال و بختیاری روی پایه رویشی 15gn در سال 1397 پیوند و در بهار، تابستان و پاییز 1402 از نظر صفات مهم رویشی، فنولوژیکی، کمّی و کیفی خشک‌میوه و مغز ارزیابی و مقایسه شدند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که صفات ارتفاع درخت، عرض تاج‌پوشش درخت ، قطر پایه و پیوندک، طول و قطر شاخه و نسبت ارتفاع به طول تاج‌پوشش درخت در ارقام و ژنوتیپ های مورد بررسی معنی دار بود. نتایج نشان داد که ارقام و ژنوتیپ های مورد بررسی از نظر کلیه صفات خشک‌میوه و مغز تفاوت معنی داری داشتند که نشان‌دهنده وجود تنوع بین ارقام و ژنوتیپ های مورد بررسی است. براساس نتایج مقایسه میانگین صفات رویشی، بیشترین ارتفاع در ژنوتیپ های 4ga، 3ga و 35ga، بیشترین عرض تاج‌پوشش درخت در ژنوتیپ های 5ga، 17ga، 3ga، 20ga، 15ga و 5ga و بیشترین قطر پایه و پیوندک و بیشترین طول و قطر شاخه یک‌ساله در ژنوتیپ 18ga مشاهده شد. بیشترین عملکرد در ژنوتیپ های 20ga، 16ga و 26ga مشاهده شد. براساس نتایج به‌دست آمده، ارقام و ژنوتیپ های 5ga، 24ga، 12ga، 9ga و 1ga از نظر صفات خشک‌میوه و مغز برتری نسبی نشان دادند به‌طوری‌که ژنوتیپ 24ga نسبتاً دیرگل، ژنوتیپ های 1ga و 5ga خیلی دیرگل بودند و گل‌دهی ارقام و ژنوتیپ های 9ga، 12ga و 24ga روی اسپور و 5ga و 1ga مختلط بود. قطر خشک‌میوه همبستگی مثبت و معنی داری با وزن خشک‌میوه و طول و قطر مغز (0.7=r) نشان داد. نتایج این پژوهش نشان داد که ژنوتیپ 35ga پیوند شده روی پایه 15gn بیشترین طول، عرض و قطر خشک‌میوه، بیشترین وزن خشک و وزن مغز، رنگ مغز روشن، مغز بدون چروکیدگی، بیشترین درصد مغز و بیشترین نسبت وزن مغز به وزن خشک‌میوه را دارا بود.

evaluation of important vegetative, phenological and pomological characteristics of 36 promising almond (prunus dulcis l.) genotypes on gn15 vegetative rootstock

introductionalmond (prunus dulcis l.) is one of the valuable nut trees that is cultivated in many temperate regions and mediterranean climatic conditions for domestic consumption and export. almond belongs to the genus prunus, from the rosaceae family. identifying and introducing genotypes and cultivars of late bloom is one of the most important goals of almond breeding programs. the correct choice of almond rootstock causes better management of the garden, compatibility with all types of soil and resistance to nematodes. peach × almond hybrid has been the most widely used rootstock in both dry and irrigated conditions in the past years. creating an orchard by selecting grafted genotypes on suitable rootstock for sustainable cultivation of almonds is particularly important. cultivation of superior genotypes grafted on fruit trees has an effect on pomological characteristics, yield and quality of nuts. the requirement for the introduction and production of superior cultivars is an accurate selection between cultivars, which is possible through the identification of cultivars and their diversity. the purpose of this research is to investigate and evaluate the most important vegetative, phenological, quantitative, and qualitative characteristics of nuts and kernels in 36 promising cultivars and genotypes grafted onto gn15 rootstock, with the goal of identifying and introducing superior cultivars.materials and methodsin this research, 36 promising almond cultivars and genotypes on gn15 rootstock were investigated in garden conditions in terms of various vegetative traits, nut and kernel characteristics in order to obtain suitable commercial cultivars. this research was conducted at the badam research station in saman region affiliated to the center for research and education of agriculture and natural resources of chaharmahal and bakhtiari province as a randomized complete block design with three replications. the cultivars and genotypes studied are presented in table 1. vegetative traits of tree height, canopy length, canopy width, and branch length were measured by meter in the garden, and rootstock diameter, scion diameter, and branch diameter were measured in the garden with calipers. in order to measure the nut and kernels, 100 fruits were harvested from each of the studied cultivars and genotypes at the time of fruit ripening, and their green shell was separated and dried. measurement of traits such as length, width, diameter of nut and kernel was done by digital caliper and weight of nut and kernel was measured by digital scale with accuracy of 0.01. coding of some traits was done based on almond descriptor (gülcan, 1985) with some changes. the data obtained from the experiment were analyzed using sas software (version 3.1.9). to compare the means, duncan's multiple range test was used at the 5% probability level.