اثر تنک شیمیایی و دستی بر خصوصیات بیوشیمیایی میوه خرمای (phoenix dactylifera l.) رقم ̓خضراوی̒ در طی نمو میوه

تنک میوه یکی از عملیات باغی محسوب می‌شود که بر خصوصیات کمّی و کیفی میوه تاثیر می‌گذارد. به‌‌منظور بررسی اثر تنک دستی و شیمیایی بر خصوصیات بیوشیمیایی میوه خرما (phoenix dactylifera l.) رقم ̓خضراوی̒ در مراحل مختلف رشد‌و‌نمو میوه، آزمایشی در دانشگاه شهید چمران اهواز در سال‌های متوالی 1401 و 1402 اجرا شد. این آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار انجام‌ گردید. تیمارهای آزمایش شامل تنک دستی (خوشه‌چه) (عدم تنک، حذف 33 و 25 درصد از خوشه‌چه ها در مرحله کیمری) و تنک شیمیایی (صفر، 50 و 100 میلی‌گرم در لیتر نفتالین استیک اسید در مرحله حبابوک) بود. صفات کیفی اندازه گیری‌ شده شامل درصد مواد جامد محلول کل، ph، درصد اسیدیته کل، شاخص طعم، میزان فعالیت آنتی اکسیدانی، فنل کل، میزان تانن محلول کل، اسیدآسکوربیک، آنزیم های پلی گالاکتروناز، پکتین متیل استراز، سلولاز و اینورتاز و درصد قندهای احیاء، غیراحیاء و کل میوه بودند. نتایج این آزمایش نشان ‌داد که تنک دستی و شیمیایی باعث بهبود ویژگی های کیفی میوه (میزان فنل کل، تانن محلول کل، اسیدآسکوربیک، فعالیت آنزیم های پلی گالاکتروناز، پکتین متیل استراز و درصد قندهای احیاء و کل) در مرحله تمار گردیده و همچنین بر شاخص هایی نظیر مواد جامد محلول کل، ph و آنزیم های سلولاز و اینورتاز در مراحل خلال و رطب موثر بود. نتایج نشان ‌داد که تغییرات صفات کیفی شامل مواد جامد محلول کل، ph، درصد اسیدیته کل، شاخص طعم، آنزیم های پلی گالاکتروناز، پکتین متیل استراز، سلولاز و اینورتاز و درصد قندهای احیاء و کل تا اواخر دوره رشد (از مرحله کیمری تا تمار) سیر صعودی داشتند. تغییرات روند رشد صفاتی نظیر فنل کل، میزان تانن محلول کل، اسیدآسکوربیک، و درصد قند غیراحیاء از مرحله کیمری تا مرحله تمار روند نزولی داشت. به‌طور کلی نتایج به‌دست آمده نشان داد که تیمار تنک دستی با حذف 25 درصد از تعداد کل خوشه‌چه ها و تنک شیمیایی با 100 میلی‌گرم در لیتر نفتالین استیک اسید، موجب بهبود کیفیت میوه خرما رقم ̓خضراوی̒ گردیده و قابل توصیه به نخل داران است.

effect of chemical and hand thinning on the fruit biochemical properties of ‘khadrawi’ date palm (phoenix dactylifera l.) during fruit development

introductionthe date palm (phoenix dactylifera l.) tree tolerate high temperatures, drought and salinity more than other fruit crop, that is why date palm tree is named the tree of life in the desert. date palm (phoenix dactiylifera) is one of the fruit tree crops that is cultivated in arid region of middle east and north africa having a significant role on the economy of many countries in these regions. fruit thinning is one of the major operation for improving the quality of dates as also for other fruit trees. quality of dates is improved by increasing fruit weight and size and regulating date palm production by reducing the magnitude of year to year production affecting the date palm. date palm orchard operations include all operations that are repeated annually to produce date fruit. alternate bearing is common phenomenon in date palms. the thinning is one of the main methods that often helps to solve this problem. the main purpose of thinning is to create a suitable balance and often to increase the leaf to cluster ratio. it is creating a balance between vegetative growth and flowering and reducing the possibility of aging in the alternate bearing. fruit thinning is one of the necessary operations that affects the growth, quality, fruit yield and regulation of the alternate bearing of the tree. the thinning process is performed manually, mechanically and chemically. therefore, choosing a thinning method that saves time and money is necessary for date palms, especially in critical situations. the purpose of this experiment was to investigate the effects of manual and chemical thinning on the qualitative characteristics of date fruit at different stages of development for the khadrawi cultivar. materials and methodsan experiment was carried out as factorial experiment based on randomized complete block design with 3 replications at shahid chamran university of ahvaz in 2022 and 2023. the experimental factors included: hand thinning (no hand thinning, removal of 33%, removal of 25% of the total number of strands) and chemical thinning (zero, 50 and 100 mg per liter of naphthalene acetic acid). chemical and strand thinning were done in the hubabok stage (about 4 weeks after pollination) and the kimri stage (12 to 13 weeks after pollination), respectively. in two consecutive years, the fruits were transferred to the plant physiology laboratory of the department of horticultural sciences, faculty of agriculture, shahid chamran university of ahvaz. the qualitative traits such as total soluble solids (%), ph, total acidity (%), taste index, antioxidant activity (%), total phenol (mg.g-1 fw), total soluble tannin (mg.g-1 fw), ascorbic acid (mg.g-1 fw), poly-galacturonase enzymes (u.g-1 fw), methyl pectin esterase (u.g-1 fw), cellulase (u.g-1 fw) and invertase (u.g-1 fw) and the percentage of reducing (%), non-reducing (%) and total sugars (%) were measured. results and discussionthe results of this experiment showed that in the tamar stage, the interaction of hand and chemical thinning improved the qualitative characteristics of the fruit and on the characteristics of soluble total tannin, polygalactronase activity, pectin-methylesterase and reducing and total sugars, and the effect of hand thinning on total and percentage phenol and non-reducing sugar and chemical thinning had a significant effect on ascorbic acid and cellulase enzyme. the results showed that there was upward trend in amount of total soluble solids, ph, total acidity, taste index, poly-galactronase, pectin-methyl-esterase, cellulase and invertase enzymes and the reducing and total sugars from the kimri to tamar stage.