نقد اسطوره‌شناختی کهن‌الگوی همزاد (آنیما) در داستان عروسک پشت پرده اثر صادق هدایت

بر اساس نظریه نقد اسطوره‌شناختی کارل گوستاو یونگ، در ضمیر ناخودآگاه جمعی هر مردی، همزاد زنانه‌ای وجود دارد که تصویری ازلی از میراث روانی زنانه یک مرد در طول قرون و اعصار است؛ یونگ این کهن‌الگوی همزاد را آنیما می‌نامد. آنیما مانند سایر کهن‌الگوها، در قالب نماد، قابلیت تجلی و به تصویر کشیده شدن را دارد و به ‌صورت الگوهایی جهانی می‌تواند در اساطیر، و متون ادبی مطرح شود. یکی از جمله آثاری که کهن‌الگو آنیما در قالب همزادی زنانه در آن مطرح شده داستان کوتاه عروسک پشت پرده اثر صادق هدایت است. در پژوهش حاضر که به شیوه‌ توصیفی تحلیلی و با تکیه بر نظریه نقد کهن‌الگویی انجام شده است، نگارنده به‌دنبال پاسخ به پرسش‌ ذیل است: کهن‌الگوی همزاد یا آنیما در این داستان چگونه مطرح شده است؟ یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که زیرساخت داستان یاد شده، بن‌مایه‌ای اساطیری دارد و کهن‌الگوی آنیما در قالب همزادی زنانه به هر دو صورت مخرب و مثبت، نمودی از روح ناخودآگاه زنانه مهرداد، شخصیت اصلی داستان است.

a mythological analysis of the twin archetype (anima) in sadegh hedayat's the doll behind the curtain

according to carl gustav jung's theory of mythological criticism, within the collective unconscious of every individual resides a female counterpart known as the anima—an eternal representation of a man's feminine psychological legacy across generations. similar to other archetypes, the anima can materialize and symbolize universal patterns in mythology and literary works. one such instance where the anima archetype, portrayed as a female twin, is explored is in sadegh hedayat's short story, the doll behind the curtain. in this descriptive-analytical study, rooted in library research and guided by jung's archetype theory, the author delves into how the archetype of hamzad or anima is expressed within this narrative. the research findings suggest that the story's foundation rests on a mythological framework, with the anima archetype, represented as a female twin, serving as a reflection of mehrdad's unconscious feminine essence in both constructive and destructive ways— a pivotal element within the story's central protagonist.