سنجش باورهای شبه علمی و نامعتبر مردم شهر مشهد درباره سلامت دهان؛ یک پیمایش چندمرکزی در سال 1403

مقدمه: باورهای شبه‌علمی و خرافی درباره سلامت دهان می‌توانند مانع جدی در مسیر پیشگیری و درمان موثر بیماری‌های دهان و دندان باشند. این باورها، به‌ویژه در میان گروه‌های کم‌سواد، منجر به اتخاذ رفتارهای بهداشتی نامناسب و تاخیر در مراجعه به خدمات تخصصی می‌شوند. مطالعه حاضر، با هدف سنجش باورهای شبه علمی و نامعتبر مردم شهر مشهد درباره سلامت دهان در سال 1403 انجام شد.مواد و روش‌ها: این پژوهش یک مطالعه مقطعی چندمرکزی بود، که در سال 1403 روی 384 نفر از مراجعان بالای 18 سال به مراکز جامع خدمات سلامت شهر مشهد انجام گرفت. نمونه‌گیری به روش خوشه‌ای متناسب با جمعیت پنج منطقه بهداشتی صورت گرفت. ابزار گردآوری داده‌ها با پرسشنامه‌ای محقق‌ساخته که شامل بخش‌های اطلاعات دموگرافیک و سوالات اختصاصی سنجش باورهای شبه‌علمی سلامت دهان بود، جمع‌آوری شد. محاسبه نمرات بر اساس مقیاس پاسخ‌دهی از نوع لیکرت انجام شد. حداقل نمره پرسش‌نامه 0 (عدم باور به هیچ‌یک از باورهای شبه‌علمی) و حداکثر نمره 21 (باور به تمامی باورهای شبه‌علمی مطرح‌شده) بود. نمرات این باورها در کنار متغیرهای جمعیت‌شناختی با آزمون‌های t مستقل، anova و همبستگی پیرسون تحلیل شدند. سطح معنی‌داری 0.05 در نظر گرفته شد.یافته‌ها: نتایج نشان داد که 68.2 درصد از شرکت‌کنندگان، حداقل یک باور شبه‌علمی درباره سلامت دهان داشتند. میانگین نمره کلی باورهای شبه‌علمی 8.58 (انحراف معیار=3.01) از حداکثر 21 بود. تفاوت معناداری میان گروه‌های تحصیلی مشاهده شد (0.001

assessment of pseudoscientific invalid beliefs of mashhad citizens about oral health; a multicenter survey in 2024

background: pseudoscientific and superstitious beliefs related to oral health can pose significant barriers to the prevention and effective treatment of oral diseases. such beliefs—particularly among individuals with lower levels of education—often lead to inappropriate oral hygiene practices and delays in seeking professional dental care. this study aimed to assess pseudoscientific and invalid oral health–related beliefs among residents of mashhad in 2024.methods and materials: the present cross-sectional, multicenter study was conducted in 2024 among 384 individuals aged 18 years and older who attended comprehensive health centers in mashhad. cluster sampling proportional to the population size of five health districts was used. data were collected using a researcher-designed questionnaire comprising two sections: demographic characteristics and items assessing pseudoscientific oral health–related beliefs. scores were calculated using a likert-type response scale. the overall score of the questionnaire ranged from 0 to 21. higher scores indicated more common pseudoscientific beliefs. associations between belief scores and demographic variables were analyzed using independent t -tests, analysis of variance (anova), and pearson correlation analysis. a significance level of 0.05 was applied.results: the findings showed that 68.2% of participants endorsed at least one pseudoscientific belief related to oral health. the mean overall belief score was 8.57 (sd = 3.01) out of a maximum possible score of 21. a significant difference was observed across educational levels (p < 0.001), with illiterate participants exhibiting the highest mean score (11.25) and those with a doctoral degree showing the lowest (3.50). additionally, pseudoscientific belief scores were significantly associated with self-reported oral health indicators.conclusion: the findings of the present study demonstrate that pseudoscientific beliefs related to oral health are common among the adult population of mashhad, and that lower educational attainment is significantly associated with stronger endorsement of these beliefs. furthermore, the observed association between such beliefs and oral health indices (dmft) suggests their negative impact on oral health status and preventive health behaviors.