شاخصه‌های منشا ارزش اخلاقی از منظر قرآن کریم با تاکید بر آرای آیت‌الله مصباح یزدی (ره)

مهم‌ترین بحث هستی‌شناختی در حوزه‌ ارزش اخلاقی، مسئله‌ منشا ارزش اخلاقی است. منشا ارزش اخلاقی در هریک از نظریات اخلاقی از ویژگی‌ها و شاخصه‌هایی برخوردار است که موجب تمایز آن نظریه از نظریات رقیب می‌شود و از این منظر، توجه به آن حائز اهمیت است. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی در پی استنباط شاخصه‌های منشا ارزش اخلاقی از آیات قرآن کریم و به‌صورت ضمنی بیان تاثیر هریک از این شاخصه‌ها در شکل‌گیری نظریه‌ اخلاقی متمایز برخاسته از قرآن کریم و نسبت آن با سایر نظریات است. حاصل پژوهش پیش رو نشان می‌دهد که منشا ارزش اخلاقی از منظر قرآن کریم واقعیت عینی دارد، نه ذهنی؛ معنوی است، نه مادی؛ عقلانی است، نه غیرعقلانی؛ محرک و انگیزه‌بخش است، نه بی‌تفاوت؛ درونی است، نه بیرونی؛ و واحد است، نه متکثر. بر این اساس می‌توان مدعی شد که نظریه‌ اخلاق قرآنی می‌تواند نوع خاصی از فضیلت‌گرایی اخلاقی به‌شمار آید که بر واقعیت، معنویت، عقلانیت و وحدت متمرکز است؛ انگیزه‌ فاعل اخلاقی را برای صدور فعل تامین می‌کند و اسباب تکامل جوهر وجودی انسان را فراهم می‌آورد.

the characteristics of the origin of moral values from the qur’anic perspective with an emphasis on the views of ayatollah misbah yazdi

the most important ontological topic in the field of moral values is the issue of the origin of moral values. the origin of moral values in the ethical theories possesses certain characteristics and indicators that distinguish each theory from competing ones. thus, considering this issue is very crucial. drawing on a descriptive-analytical method, this research seeks to infer the characteristics of the origin of moral values from the qur’anic verses and show implicitly the influence of each of these characteristics in forming a distinct moral theory derived from the qur’an and its relation to other theories. the research findings indicate that the origin of moral values from the qur’anic perspective is an objective reality, not a subjective one; it is spiritual, not material; it is rational, not irrational; it is motivating and inspiring, not indifferent; it is internal, not external; and it is unique, not multiple. accordingly, it can be claimed that the qur’anic moral theory can be considered a specific type of moral virtue ethics that focuses on reality, spirituality, rationality, and unity. it provides the moral doer with the motivation to act and creates the means for the evolution of the man’s existential essence.