de l’animalisation à la défiguration du langage:(non)sens beckettien etréception de son théâtre en iran

Dans le théâtre de samuel beckett il ne se passe « rien », dans tousles sens du terme. c’est bien le problème d’une littérature qui s’efforcede redéfinir l’homme et le monde au lendemain de la seconde guerremondiale, époque où l’homme, ayant perdu ses valeurs, se sentmalheureux et maudit. ceci ouvre inéluctablement, au sensphilosophique et linguistique de l’expression, la voie au négatiffondamental et destructeur « n » qui détruit la pensée, une fois atteint leprojet de déshumanisation. mais n’ayant, faute d’actions et de matièresscéniques, « rien à dire, rien à faire, ni rien à signifier », commel’avouent à l’unanimité les personnages de la trilogie théâtrale enattendant godot, fin de partie et oh les beaux jours, l’hommebeckettien est désormais autorisé à tout faire sur la scène. il s’agit d’untexte produit à l’instant de la représentation, aussi qualifié d’écriture durien, n’ayant pour objectif que de dire « l’indicible et l’impensable ».cette recherche souhaite approcher, à travers l’oeuvre dramatiquebeckettienne, l’épineuse question de l’animalisation (déshumanisationet réification) du personnage et la dégradation du langage qui en résultepour en étudier la conséquence sur la nouvelle approche d'art et devérité que l'auteur adopte. nous nous aiderons, surtout pour ladeuxième phase du travail, des études persanes faites en iran surl'oeuvre de beckett qui tendent à voir, derrière l'apparente insignifiancequi envahit l'oeuvre, une tentative pour redéfinir la mission de l'artiste.

از حیوان انگاری تا تخریب ساختار زبان نمایشی : (عدم)‌معنا نزد بکت از خلال ملاحظاتی بر دریافت نمایش‌نامه‌های او در ایران

چکیده تئاتر آبزورد (پوچ‌گرای) ساموئل بکت، بی‌بدیل و فلسفی‌ترین در نوع خود میان همۀ آثار نمایشی پست‌مدرن فرانسه‌زبان، گفتمانِ انسانی‌است ترسیده و مصیبت‌زده که، متاثر از خشونت‌های غیر‌قابل توصیف جنگ خانمان‌سوز جهانی دوم، به‌شدت در هستی ”احساس دل‌زدگی و بی‌معنایی“ می‌کند. بِکت شخیصیت‌های سال‌خورده و علیل خود را در مرز بین هستی و نیستی ترسیم و به هر بیان ممکن این نکته را به ذهن مخاطب متبادر می‌سازد که در آن، جز اندکی دلقک‌بازی با کلامی الکن و بی‌سرانجام، ” اتفاق (خاصی)“ نمی‌افتد. این پدیده در نگاه منتقدین تئاتر پست‌مدرن غربی زادۀ مفهوم وجودی فلسفی بزرگی چون ” انسان‌زدایی“ است که در نهایت به ساختار‌شکنی فکری و تخریب زبان نمایش می‌انجامد. بِکت با برجسته‌ کردن ویژگی مینی‌مالیستی و استحاله‌پذیری شخصیت‌ها، کلام آنها و اشیاء نمایشی خود، (Peter Brook, 1977)، تماشاچی خواننده را به تامل در واپسین لحظات حضور این بی‎خانمان‌ها در صحنۀ نمایش (هستی) از ورای درانتظار گودو، پایان بازی و روزهای خوش فرا می‌خواند. آنچه در این بازی به اصطلاح پوچ بیش از همه جلب نظر می‌کند، القاء بی‌هویتی انسان معاصر (از ورای جسم مریض و از کارافتاده شخصیت‌ها)، بی‌معنایی هستی، اضمحلال اندیشه و معناگریزی زبان است که خود محل بحث و بررسی در پژوهش حاضر خواهد بود. اما این معناگریزی را می‌توان نوعی کنایه‌ به هنر از جانب بِکت در نظر گرفت که درصدد است با تعریف مجدد از حقیقت و هنر که سودای انعکاس این حقیقت را دارد، آن را از بن‌بستی که در آن قرار گرفته رهایی بخشد. نکته‌ای که خوانش ما از پژوهشهایی که در ایران در زمینۀ این آثار صورت گرفته و بنا به فراخور هر مورد به آنها اشاره خواهیم کرد آن را تأیید می‌کند.