ارزیابی ریسک سرطان‌زایی و غیرسرطان‌زایی مواجهه با فلزات سنگین دود قلیان با استفاده از تکنیک شبیه‌سازی مونت‌کارلو

زمینه و هدف: این مطالعه با هدف ارزیابی خطرات سرطان‌زایی و غیرسرطان‌زایی برای سلامتی فلزات سنگین در تنباکوهای پرمصرف از طریق قرار گرفتن در معرض استنشاق انجام شد.روش بررسی: این مطالعه توصیفی- تحلیلی از فروردین 1401 تا مهر 1401 در شهر بجنورد بر روی مسیر دود هفت برند پرمصرف تنباکو انجام شد، غلظت فلزات سنگین در مسیر دود تنباکوها با استفاده از طیف‌سنجی نشر نوری پلاسما با جفت ‌القایی تعیین شد. از نرم‌افزار مونت‌کارلو برای ارزیابی ریسک احتمالی استفاده ‌شد.یافته‌ها: نتایج این مطالعه نشان داد غلظت فلزات سنگین در مسیر دود تنباکوها fe>zn>mn>ba>pb>ni>cu>mo>cr>as>cd بدین ترتیب بود. تجزیه و تحلیل kruskal-wallis نشان داد که غلظت فلزات سنگین بین تنباکوهای مختلف از نظر آماری تفاوت معنا‌دار دارد (0.05>p). مقادیر شاخص خطر (hi) برای مسیر دود تنباکوهای الراح، آموردوسیب، الفاخر، الروبی، مزایا، سنتی بدون طعم و نخل به‌ترتیب 2.64، 2.41، 2.05، 1.7، 1.49، 1.46 و 1.44 بود. مقادیر خطر سرطان‌زایی یا خطر افزایشی سرطان مادام العمر (ilcr) آمور دوسیب، الراح، نخل، مزایا، الروبی، الفاخر و سنتی بدون طعم به‌ترتیب10-3×2.8، 10-3×2.43، 10-3×1.72، 10-3×1.58، 10-3×10.43، 1-4×9.58 و 10-4×8.08 بود. سرب در مسیر دود تنباکو الراح، با مقدار 1.59 بیشترین مقدار ریسک غیرسرطان‌زایی داشت.نتیجه‌گیری: نتایج به‌دست آمده بیانگر این است که مسیر دود تنباکو الراح ریسک سرطانی و غیرسرطانی بالایی نسبت به سایر تنباکوها دارد و می‌تواند خطرات غیر سرطان‌زا و سرطان‌زا برای مصرف کنندگان ایجاد کند. بنابراین، نظارت منظم بر کیفیت تنباکوی رایج  برای کاهش سطح خطرات سلامت انسان ضروری است. 

risk assessment of carcinogenic and non-carcinogenic effets of exposure to heavy metals in hookah smoke using the monte carlo simulation technique

background: this study aimed to evaluate the carcinogenic and non-carcinogenic health risks of heavy metals in seven types of tobacco widely consumed in the east of the country through inhalation exposure.methods: this descriptive-analytical study was conducted from april 2022 to october 2022 in the city of bojnord, iran on sook of seven popular tobacco brands. metal concentrations in sook of tobacco were determined using inductively coupled plasma-optical emission spectroscopy. in order to analyze the data and ensure the accuracy of the results, the amount of metals in the samples was repeated three times, and their average was analyzed. monte carlo software was used to assess possible risks.results: the results of this study showed heavy metal concentrations in sook tobaccos were, respectively, fe>zn>mn>ba>pb>ni>cu>mo>cr>as>cd. the concentration of heavy metals such as arsenic, cadmium and molybdenum in alrah brand tobacco was higher than other types of tobacco. so that the amounts of heavy metals including arsenic, cadmium and molybdenum for this brand were 14.2±0.05, 10.4±0.06 and 11.6±0.04 micrograms per gram, respectively. the hazard index (hi) values for different types of tobacco, including al-rah, amordadsub, al-fakher, al-rubi, mazaya, traditional flavorless, and nakhle, were 2.64, 2.41, 2.05, 1.7, 1.49, 1.46, and 1.44, respectively. the lifetime cancer risk (ilcr) for amordadsub, al-rah, nakhla, mazaya, al-rubi, al-fakher, and traditional flavorless tobaccos was 2.8×10-3, 2.43×10-3, 1.72×10-3, 1.58×10-3, 1.43×10-3, 9.58×10-4, and 8.08×10-4, respectively. lead in alrah tobacco sook had the highest non-carcinogenic risk value with a value of 1.59.conclusion: according to the obtained results, alrah tobacco sook has a higher cancer and non-cancer risk than regular tobacco and can cause non-carcinogenic and carcinogenic risks for consumers. thus, it is necessary to regularly monitor the quality of prevalent tobacco to reduce delete human health risks.