رصد پژوهش های دارویی ایران در یک دهه اخیر

زمینه. علم سنجی تأثیر بسزایی در سیاست گذاری های پژوهشی، تخصیص اعتبار مالی، تجهیز مراکز پژوهشی و هدایت هدفمند تحقیقات دارد. در بررسی حاضر، تحقیقات علوم دارویی ایران در طی یک دهه گذشته (2013 الی 2022) از نظر میزان تولیدات علمی، استنادات، وابستگی سازمانی، انواع مدارک به میزان مقالات مرجوعی (retracted) در اسکوپوس مورد مطالعه قرار گرفت. همچنین میزان تولیدات علمی در حوزه تحقیقات دارویی ایران با کشورهای ژاپن، عربستان و سوئیس مقایسه شده است. روش کار. تعداد کل مقالات نمایه شده، تعداد استنادات، مقالات برتر از نظر میزان استناد، وابستگی سازمانی، همکاری های بین المللی، نوع سند منتشر شده، تعداد و فاصله زمانی بین انتشار و مرجوع شدن مقالات، عناوین مجلاتی که بیشترین مقالات را منتشر کرده اند و تعداد و فراوانی مقالات دارویی ایرانی با دسترسی باز از پایگاه اسکوپوس جمع آوری و سپس ارزیابی داده ها صورت گرفت. یافته ها. نتایج نشان داد که محققین دارویی ایران در سالیان گذشته در مقایسه با محققین کشورهای توسعه یافته ای مانند ژاپن و سوئیس رشد بیشتری از لحاظ تعداد مقالات داشته ولی تعداد استناد در مقایسه با این کشورها پایین تر می باشد. مقالات مروری که دارای موضوعات کلی ولی جزء روندها (trends) و برترین مقالات ایرانی از لحاظ تعداد استنادات بوده اند. دانشگاه های تیپ یک بیشترین تعداد مقالات در زمینه علوم دارویی را منتشر کرده و دانشگاه های علوم پزشکی تهران، شهید بهشتی و تبریز در صدر این لیست قرار دارند. محققان ایرانی بیشترین همکاری بین المللی را با کشورهای آمریکا و انگلستان داشته اند. همچنین، اغلب مقالات ایرانی منتشر شده جزء مقالات پژوهشی اصیل و مروری هستند ولی انتشار کتاب های نمایه شده در اسکوپوس سهم بسیار پایینی داشتند. نتیجه گیری. به نظر می رسد با سیاست های پژوهشی در طی یک دهه گذشته محققان علوم دارویی در ایران از لحاظ شاخص های علم سنجی و همکاری های بین المللی رشد مناسبی را داشتند و مقالات مروری توانسته اند در بهبود شاخص های علم سنجی اهمیت بسزایی داشته باشند. ولی لازم است سیاست پژوهشی، محققان را به سمت انجام تحقیقات کیفی تر، رعایت اخلاق در پژوهش و تشویق به انتشار کتب علمی معتبر هدایت نماید. پیامدهای عملی. بررسی گذشته نگر علم سنجی حوزه های موضوعی یکی از کاربردی ترین روش ها در سنجش نیل به اهداف پژوهشی تعیین شده در آن حوزه موضوعی است. به نحویی که با این روش می توان نقاط قوت و ضعف را شناسایی و در کارآمدسازی حوزه پژوهش هدفمند، برنامه ریزی و سیاست گذاری نمود.

monitoring of iranian pharmaceutical studies in the last decade: a scientometric study

background. scientometrics has a significant impact on research policies, allocation of research budgets, equipping research centers, and setting research priorities. in the present study, pharmaceutical studies published by iranian authors were studied based on scientometric parameters during the last decade (2013-2022). methods. total number of the indexed articles, the number of citations, top articles in terms of citation rate, organizational affiliation, international collaboration, type of document, the number of retracted papers, titles of the journals publishing the articles, and the number of open access papers were collected from the scopus database. results. the results showed that in the past years, the number of articles by iranian pharmaceutical researchers was higher compared to the researchers of developed countries such as japan and switzerland, but the number of citations was lower. review articles dealing with general topics that are among the trends in the pharmaceutical sciences globally have been cited more frequently. type i universities have published the highest number of articles in the field of pharmaceutical sciences, and tehran, shahid beheshti university of medical sciences, and tabriz university of medical sciences were at the top of the list. iranian researchers had the highest number of international collaborations with the usa and uk research groups. moreover, most of the published iranian articles were original and review articles, but the number of indexed books or book chapters in scopus was the lowest conclusion. the researchers of pharmaceutical sciences in iran had a good growth in terms of scientometric indicators and international collaboration, and review articles were very important in improving the scientometric indicators. based on findings, it is necessary for the research policy makers and granting bodies to support more qualified research projects, observe ethics in research, and encourage the publication of authentic scientific books or book chapters. practical implications. retrospective scientometric study of the subject areas is one of the most practical methods for measuring the achievement of research goals set in the subject area. this method can identify the strengths and weaknesses of the research area and enable national policy-making to make the research area more efficient.