ارزیابی نتایج سی دوره برنامه کشوری کنترل کیفی خارجی میکروب‌شناسی از 1392 تا 1402

زمینه و هدف: نتایج دقیق آزمایشگاهی در تعیین مسیر درمان بیماران نقش مهمی دارد و اجرای برنامه‌های کنترل کیفی برای ارتقای خدمات آزمایشگاهی ضروری است. روش بررسی: این مطالعه به بررسی نتایج سی دوره کنترل کیفی خارجی میکروب‌شناسی برگزارشده در کشور طی یک دهه (1392-1402) پرداخته است. داده‌ها از تارنمای انجمن علمی دکتری علوم آزمایشگاهی استخراج، و با نرم‌افزار اس‌پی‌اس‌اس تحلیل شدند.یافته‌ها: نتایج نشان داد که بیش از 95٪ آزمایشگاه‌ها پاسخ خود را ارسال کردند و بیش از 97٪ پاسخ‌ها معتبر بود. بالاترین و پایین‌ترین میزان تشخیص صحیح به‌ترتیب مربوط به escherichia coli در دوره 45 با 92.5٪ و aeromonas hydrophila در دوره 22 با 3.9٪ بود. میانگین تشخیص درست، نیمه‌درست و مجموع آن‌ها به‌ترتیب 42.3٪، 20.3٪ و 62.7٪ تعیین شد. از سی دوره بررسی‌شده، نُه دوره به باکتری‌های گرم مثبت و 21 دوره به باکتری‌های گرم منفی اختصاص داشت. میانگین تشخیص باکتری‌های گرم مثبت (59.3 %) بیشتر از باکتری‌های گرم منفی (34.1%) بود، اما تفاوت معناداری مشاهده نشد. میانگین تشخیص درست باکتری اسید فست 57.2 % گزارش شد که می‌تواند به‌عنوان یک هشدار جدی تلقی شود.نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه، تصویر مطلوبی از تشخیص آزمایشگاهی در این حوزه نشان نمی‌دهد، که این موضوع باید در برنامه‌ریزی‌های کشوری مورد توجه قرار گیرد.

evaluation of results from 30 courses of iran’s national external quality control program for microbiology (2013-2023)

background and objectives accurate laboratory results play a vital role in diagnosing diseases and determining the proper course of treatment. the reliability of laboratory results is especially important in clinical microbiology, where identifying infectious agents can guide life-saving interventions. external quality assessment (eqa) programs serve as a pivotal mechanism to evaluate the performance of laboratories, ensure standardization, and enhance diagnostic quality. this study assesses the ten-year outcomes (2013–2023) of iran’s national external quality control program for medical microbiology. it examines trends in diagnostic accuracy, identifies common errors, and offers insights for quality improvement in iranian clinical laboratories.subjects and methods data were collected from the official website of the iranian association of laboratory sciences. this dataset encompassed responses submitted by participating laboratories between 2013 and 2023. spss software was used for data analysis. the study extracted microbial identification results from various rounds of external quality assessments. the focus was on the correct identification of key bacterial species: gram-positive, gram-negative, and acid-fast bacteria. furthermore, the study analyzed response rates, accuracy percentages, and the frequency of false positives and semi-correct identifications across all rounds.results response rates were high, with over 95% of laboratories submitting results, and more than 97% of these were deemed valid. the highest correct identification rate was for escherichia coli in cycle 45 (92.5%), while the lowest was for aeromonas hydrophila in cycle 22 (3.9%). the mean correct, partially correct, and combined correct/partially correct identification rates were 42.3%, 20.3%, and 62.7%, respectively. among the 30 evaluated cycles, 9 focused on gram-positive and 21 on gram-negative bacteria. the mean correct identification rate for gram-positive bacteria (59.3%) was higher than for gram-negative bacteria (34.1%), although this difference was not statistically significant. the mean correct identification rate for acid-fast bacteria was 57.2%, a finding of notable concern.conclusion the results of this study reveal an unfavorable landscape of laboratory diagnostic performance in this field. therefore, prioritized attention in national planning and policy-making is essential.