تحلیل کتاب‏سنجی چابکی استراتژیک با بهره‌گیری از تحلیل هم‏رخدادی واژگان

هدف: چابکی استراتژیک به‌عنوان یکی از مفاهیم کلیدی در مدیریت استراتژیک، در کانون توجه بسیاری از پژوهشگران و مدیران قرار گرفته است. چابکی استراتژیک همچنان ابهام‌های زیادی دارد و برای بعضی از محققان، غیرشهودی و ملموس نیست. درک عمیق چابکی استراتژیک برای دانشگاهیان و مدیران اجرایی بسیار جذاب است؛ زیرا چندین شکاف در ادبیات موجود آشکار است. هدف از این مقاله، ارائۀ درک ساختارمند از حوزۀ چابکی استراتژی است تا پژوهشگران و مدیران با نگاه اجمالی، به نقشۀ دانش طراحی شده، به کلیات این حوزه پی ببرند.روش: در این مقاله با استفاده از یک روش کتاب‌سنجی، یعنی تحلیل هم‌رخدادی واژگان، به کشف مهم‌ترین زیرحوزه‌های چابکی استراتژیک، از منظر مقاله‌های علمی به چاپ رسیده در این حوزه پرداخته شده است. این روش به پژوهشگران امکان می‌دهد که با تجزیه‌وتحلیل روابط بین واژگان کلیدی به‌کاررفته در مقاله‌ها، موضوعات و الگوهای مهم و موثر را در این زمینه شناسایی کنند. زیرحوزه‌های به‌دست‌آمده با استفاده از روش دیاگرام استراتژیک تجزیه‌وتحلیل می‌شوند و جایگاه هر یک، از دو منظر توسعۀ علمی و کاربردپذیری مشخص می‌شود. به این ترتیب، می‌توانیم قوت‌ها و ضعف‌ها، فرصت‌ها و تهدیدها و همچنین، چالش‌ها و راه‌کارهای موجود و پیش رو در این زمینه را بررسی کنیم.یافته‌ها: در مجموع شش زیرحوزۀ مختلف تحت عناوین ابعاد چابکی استراتژیک، نوآوری فناورانه و مدیریتی، مدیریت زنجیرۀ تامین، ارزیابی عملکرد شرکت، ماهیت غیرقطعی استراتژی‌ها، تاثیر پویایی در چابکی سازمان استخراج شد. این زیرحوزه‌ها با توجه به معیارهای مختلف مانند چگالی (معیاری برای اندازه‌گیری توسعۀ علمی) و مرکزیت (معیاری برای اندازه‌گیری کاربردپذیری) ارزیابی و مقایسه شدند. نتایج نشان داد که زیرحوزه‌های مختلف، در میزان توسعۀ علمی و کاربردپذیری با هم متفاوت هستند و برخی از آن‌ها نسبت به دیگران مزیت بیشتری دارند. به همین دلیل، پیشنهادهایی برای بهبود و توسعۀ هر یک از زیرحوزه‌ها ارائه شده است. ابعاد چابکی استراتژیک، هم از منظر توسعۀ علمی و هم از منظر کاربردپذیری بالاتر از سایر حوزه‌ها قرار دارد. در واقع می‌توان چنین برداشت کرد که این حوزه همانند موتور پیشرانی عمل می‌کند که سایر حوزه‌ها را نیز با خود یدک می‌کشد. از سمتی دیگر، ماهیت غیرقطعی استراتژی‌های این حوزه و همچنین، ارزیابی عملکرد شرکت‌ها، از منظر چابکی با وجود توسعۀ علمی مناسب، کاربرد قابل قبولی در سایر حوزه‌ها پیدا نکرده است. انتظار می‌رود که این دو حوزه، از منظر کاربردپذیری بیش از پیش مطالعه شود. نوآوری‌های فناورانه و مدیریتی نیز در نقطه مقابل قرار دارد؛ بدین صورت که می‌بایست بیشتر از منظر توسعۀ داخلی در کانون توجه قرار گیرد تا از منظر کاربردپذیری. در این بین مدیریت زنجیرۀ تامین چندان مورد توجه نبوده و در مرحلۀ ظهور قرار گرفته است که انتظار می‌رود در سال‌های آتی، پژوهشگران بیشتر به آن توجه کنند.نتیجه‌گیری: حوزۀ چابکی استراتژیک، همچنان جای زیادی برای توسعۀ علمی و عملی دارد. برای پُرکردن این شکاف، نیاز است تا با ترکیب حوزه‌های به‌دست‌آمده، خلاهای موجود را پُر کرد. تحلیل‌های به‌دست‌آمده می‌تواند پژوهشگران را در راستای شناسایی گپ‌های تحقیقاتی یاری کند تا موضوعات جدیدتری را در زمینۀ چابکی استراتژیک تعریف و شکاف‌های تحقیقاتی حاضر را پُر کنند.

bibliometric analysis of strategic agility using word co-occurrence analysis

objectivestrategic agility, as one of the key concepts in strategic management, has attracted the attention of many researchers and managers. however, the concept remains controversial and is considered non-intuitive and intangible by some scholars. therefore, a deeper understanding of strategic agility is of great interest to academics and executives, as several gaps in the existing literature are apparent. this article is to provide a structured understanding of the field of strategy agility so that researchers and managers can fill in the generalities of this field with a brief look at the designed knowledge map. methodologyin this article, we used a bibliometric method, i.e. co-occurrence analysis of words, to discover the most important subfields of strategic agility from the perspective of scientific articles published in this field. this method allowed us to identify important and effective topics and patterns in this field by analyzing the relationships between the keywords used in the articles. the obtained sub-areas were analyzed using the strategic diagram method, and the position of each is determined from the two perspectives of scientific development and applicability. therefore, we could assess the strengths, weaknesses, opportunities, and threats, as well as the current and emerging challenges and solutions in this field. findingsin total, six different sub-areas were identified, and categorized under the headings of strategic agility dimensions, technological and managerial innovation, supply chain management, company performance evaluation, uncertain nature of strategies, and dynamic impact on organizational agility. these subareas were evaluated and compared according to different criteria such as density (criteria for measuring scientific development) and centrality (criteria for measuring applicability). the results revealed that the various subfields differ in terms of scientific development and applicability, with some offering greater advantages than others. for this reason, we offer suggestions for the improvement and development of each of the subareas. the dimensions of strategic agility are higher than other fields both from the perspective of scientific development and applicability. it can be considered that this area acts as a driving engine that pulls other areas along with it. in addition, the non-deterministic nature of the strategies in this field, as well as the evaluation of the companies’ performance from the perspective of agility, despite the appropriate scientific development, have not found an acceptable application in other fields. these two areas are expected to receive more focus from the perspective of applicability. technological and management innovations, on the other hand, should be viewed more from the perspective of internal development rather than applicability. in the meantime, supply chain management has not received much attention and is in the emerging stage, but it is expected to attract more focus from researchers in the coming years. conclusionthe field of strategic agility still offers significant potential for both scientific and practical development. to fill this gap, it is necessary to fill the existing gaps by combining the areas obtained. the conducted analyses can help researchers identify research gaps to define newer issues in the field of strategic agility and fill current research gaps.